Acorn Doom
met trillende zenuwen gespeeld door Jos Ulijn

Ongelooflijk dat er ooit een letter op papier is gekomen over DOOM. Het vraagt een bovenmenselijke inspanning om tot iets van een recensie te komen. Ik heb wel bemerkt dat, zo verschillend als mensen zijn, daarmee ook de aantrekkingskracht verschilt die van spelen uitgaat. Op mij hebben, vredelievend als ik ben, shoot-'m-up spelen een onbedwingbare aantrekkingskracht.

Ik heb !Doom gekocht bij Desk en van Rcomp. Voor fl 125 krijg je een fraaie en geweldig grote doos - die overigens grotendeels karton bevat. Uitgepakt houd je drie CD-ROM's over, en twee floppies, met de opdruk Acorn RiscPC version ( en vervolgens Installation & Program Disk en Master Levels for Doom II ). De installatie is een fluitje van een cent.

Resultaat ervan is wel dat bijna 30 Mb van je harde schijf in beslag het goede doel dient. Zo te zien zijn verpakking en CD-ROM's rechtstreeks van de PC wereld afkomstig; als Acorn gebruiker merk je daar niets van. En vind je fl 125 veel geld - besef dan dat je daar Doom, Doom II en een grote hoeveelheid varianten voor krijgt, en je DOS / Windooz tegenvoeter inmiddels twee keer zoveel heeft uitgegeven. Om nog maar te zwijgen van de vele, vele uren van vermaak van een uitstekend niveau die je ervoor terugkrijgt.

De start van het spel is, de eerste keer, wat verwarrend. Klik namelijk op !Doom en de "spelmachine" wordt geïnstalleerd - maar er gebeurt verder niets: alleen een installatiescherm opent zich. Je moet daar een WAD-file naartoe slepen om het circus te doen inlezen. Een balkje laat de -snelle- vorderingen terzake zien en - pats - daar heb je de poppen aan het dansen. De presentatie doet sterk denken aan !Wolfenstein 3D ( het Acorn volkje bekend dankzij Powerslave ). Na een fraai startplaatje presenteert zich een menu met op de achtergrond een demo, in full swing, in beeld en stereo geluid.

Een artikel van Acorn User ( May '98 ) beschrijft !Doom i.c. hoe Eddie Edwards, de man achter de Acorn versie van Wolfenstein en vervolgens Doom, tot het huidige resultaat is gekomen. Nadat hij de oorspronkelijke source code van id software in de programmeertaal C naar het Acorn platform had gebracht, heeft hij er een aantal zelf ontwikkelde routines op losgelaten, die de beschikbare snelheid hebben mogelijk gemaakt.

En die is ongelooflijk. Het spel hapert nergens, beelden lopen vloeiender als je van TV of video gewend bent; zwenk met je muis je en het beeld zwenkt even soepel mee. Afhankelijk van de (uitgebreid instelbare) resolutie krijg je ook een detaillering in beeld die op geen ander computerplatform is vertoond. Zag je bv. ook in Wolfenstein storend de pixels die je per saldo tegenstander op scherm is, bij Doom moet je 'm werkelijk op de tenen gaan staan om dat hinderlijk te kunnen vinden.

Het geluid jaagt het adrenaline-gehalte van je bloed op tot ongekende hoogte. In full stereo en met de mogelijkheid te horen of iets van dichtbij of veraf komt. Werkelijk sinister. Ook omdat je het gejammer of gehuil als van een hondsdolle hond hoort, waar de vijand zich in een andere aangrenzende ruimte is, en er dus geen onmiddellijke dreiging is. Het geluid houdt je absoluut scherp en helpt je te bepalen waar de ellende vandaan komt.

En ellende is er genoeg. Voordat ik me !Doom verwierf, was ik al verslaafd en verloren aan !ArcQuake - hetzelfde genre, en uit dezelfde renstal afkomstig: id Software. Logisch ook: Quake is de opvolger van Doom. Als je in deze volgorde met de spelen kennismaakt valt één kenmerk je onmiddellijk tegen. Quake is namelijk volledig 3D. Je kunt dus ook omhoog en omlaag om je heen kijken, je kunt springen en vallen. Je kunt een tegenstander uitschakelen die hoog boven je als wacht over een brug op en neer loopt.

Niets van dit al in Doom. Je kijkt alleen recht voor je uit. Trappen helpen je waar nodig de niveau verschillen te overbruggen. En je kunt die tegenstander nog altijd uitschakelen. Alleen doet het heel raar aan, dat te doen door recht vooruit te vuren, terwijl hij zich duidelijk boven je verschanst heeft. Afijn, het resultaat telt. En wees gerust: het spel is zo ontzettend verslavend dat je er na 5 minuten absoluut geen erg meer in hebt. Sterker nog, je hoeft je over een ding nog maar druk te maken: zien in leven te blijven.

Het spel helpt je daarbij, net als in Wolfenstein: je vindt op je weg alle soorten munitie, wapens en medi-kits, die je nodig hebt. Je leert ook snel met welk wapen je het best welke tegenstander kunt uitschakelen. Hoewel je dat soms de nodige moeite kost. Een duivel, op bokkepoten, die lenig en met hevig gestamp op je afstormt, met een soepele polsbeweging een vuurbal naar je werpt. Op dat moment is het al gedaan met je. Het beeld kleurt een kort moment transparant bloedrood, je zakt in elkaar - letterlijk: je blijft hetzelfde beeld zien, maar nu vanuit een lager gezichtspunt.

Je kunt dan niets meer dan kijken hoe die duivel ongeïnteresseerd van je wegloopt. Ik kan je zeggen: dan krijg je haast om op F3 te drukken. Een weer. En weer. En weer. Net zolang tot je weet welk wapen je op welk moment moet afvuren om die intens bevrijdende overwinning te behalen. Wat een spel.

Je zult ondervinden dat de besturing van gebeurtenissen loopt door een combinatie van muis en toetsenbord. Waar ik een hekel heb aan vliegsimulatoren omdat achter elke toets wel een functie zit, word ik in Doom op mijn wenken bediend; ik hoef alleen de Alt-toets ( om zijdelings te bewegen ) te gebruiken, de spatiebalk ( deuren te openen en te sluiten ) en de Esc toets (die spreekt voor zichzelf ).

En de functietoetsen hebben alle een welomschreven functie, waarvan F2 (het stadium in het spel wegschrijven, zover als je gekomen bent) en F3 (herstarten daarvan). Zeker als je op een moeilijker spelniveau speelt, moet je jezelf ertoe dwingen deze functietoetsen ook te gebruiken. De ellende die op je afkomt daagt je uit, zover mogelijk te komen. Maar naarmate je daarin slaagt, is de teleurstelling groter als het indrukken van F3 je in een veel eerder stadium van het spel terugbrengt.

Wees gerust; je leert snel, kan ik je verzekeren. Zeker op de moeilijker niveaus komt er zoveel geweld en dreiging vanuit de meest onmogelijk hoeken op je af dat je het wel uit je hoofd laat, het niet elke paar minuten op F2 te drukken; kies de (evt. nieuwe, maximaal 6) naamgeving voor wat je wegschrijft en geef Enter, dan kun je verder.

Ik moet bekennen dat mijn eerste computer een spelcomputer was, een Intellivision om precies te zijn. De cartridges, met toepassingen voor deze computer, vrijwel altijd spelletjes, kostten toen tussen de fl 90 en fl 180. Bekende spelen als Demon Attack, Zaxxon en Qbert. Ik moet ook bekennen dat Swiv, een verticaal scrollend schietspel, me indertijd heeft bekeerd tot het Acorn platform.

De spelwereld is enorm gegroeid in de computerwereld, ineens in elkaar gezakt door de opkomst van Nintendo en gelijken, om nu opnieuw een markt van betekenis te zijn. Sterker nog, een computerplatform heden ten dage kan alleen serieus worden genomen als er goede spelsoftware voor te krijgen is. Dit is voor de Acorn een ernstig manco geweest - door Acorn als zodanig eindelijk ook onderkend, getuige de uitlatingen tijdens de Acorn World eind vorig jaar.

Een laatste bekentenis daarom. Het initiatief - en de moed - van Rcomp om de !Doom trilogie op de markt te zetten kan niet genoeg worden benadrukt. Als je ook maar iets hebt met shoot-'m-up spelletjes, al is het maar om je even lekker af te reageren, dan is dit een verplicht nummer. Met mijn waarschuwing dat - als je niet uitkijkt - je het sinds lang niet zo laat hebt zien worden.

Wees dus gewaarschuwd: dit is verslaving van een eenzaam hoog kwaliteitsniveau.