CD-tje branden
door Hans Muyderman

Het is alweer een paar weken geleden dat de Asterisk bij mij op de mat viel en dat was daarmee het begin van een ontdekkingsreis. Henk Huinen vroeg in de vragenrubriek naar ervaringen met CD-branden en het opnemen van platen. Nu heb ik verschillende keren data op CD gezet en CD's gekopieerd. LP's en tapes overzetten op CD was ik ook van plan, maar was er tot nu toe niet van gekomen. Laat ik nu denken dat LP's opnemen even makkelijk gaat als CD naar CD: vergeet dat maar.

Ik begin bij het begin, namelijk wat ik nodig dacht te hebben om een CD op te nemen:

CD writer: Ik bezit al enkele jaren een Philips 2000 CD Writer die vrij langzaam is, maar z'n werk goed doet.

AV-Disc: Op advies heb ik daar destijds een SCSI AV disk bijgezet (1 Gb). Met zo'n disc krijg je geen onderbrekingen in je data die je bij 'n IDE disc wel kunt krijgen. Een IDE voert namelijk regelmatig schrijfcorrecties uit, ook op momenten dat de schijf benaderd wordt voor dataoverdracht. Dit veroorzaakt minimale haperingen. Als je dan een muziekCD aan het schrijven bent krijg je een onherroepelijke error en kun je opnieuw een blanco schijfje in de lade leggen. Een AV-schijf voert echter alleen correcties uit als de schijf niet benaderd wordt. Waardoor de muziekopname niet verstoord wordt. Zelf heb ik de nodige audio CD's verknald door rechtstreeks te kopiëren van mijn CD-Rom speler naar de CD-Writer, wat op hetzelfde neerkomt als zonder AV-schijf werken. Een SCSI-disc is dus de eerste goede stap i.v.m. de hogere snelheid, een AV is de tweede.

Geluidskaart: Voor externe bronnen heb ik een Irlam 24I16. Deze kaart gebruik ik voor inlezen van videobeelden en geluid. De bijgeleverde software (!ReplayDIY) kan geluid wegschrijven naar onder andere Replay en *.Wav. De invoer maakt niet uit: het kan een geluidsfragment zijn van een video-opname, maar ook van microfoon, cassettedeck of platenspeler.

Programmatuur: Voor het schrijven van Cd's heb ik op mijn RiscPC het programma !CDBurn staan. Eerst gebruikte ik CDScribe van Eesox, maar hier kon je alleen data mee schrijven. Toen ik hoorde dat met CDBurn ook muziek Cd's gemaakt konden worden heb ik dat direct aangeschaft.

Hoe schrijf je een CD?

Databestanden: Om een idee te geven hoe dat er uit ziet kun je er van uit gaan dat bestanden en programma's eerst in een databestand van het type Raw Data wordt gezet. Dit bestand wordt daarna tijdens het schrijven van de CD omgezet naar de bestandsstructuur zoals we die ook op onze harde schijf zien.

Muziek: Met muziek gaat het wat anders. Alle muziek wordt als sample in Raw Data formaat op de harde schijf gezet. Deze samples worden vervolgens als een lang spoor naar de CD geschreven. Dit spoor mag niet onderbroken worden. Daarom is de opname van muziek kritischer dan data, omdat een enkele onderbreking van een milliseconde al tot mislukking van de CD leidt. Je kunt deze dan direct weg gooien.

Het overzetten van CD's is eenvoudig: via !CDBurn wordt de te kopiëren CD op de harde schijf gezet (gesampled). Vervolgens kun je nummers verwijderen of herschikken, wat je wilt, waarna je een schrijfopdracht geeft. Vervelend vindt ik wel dat de processor voor het schrijven compleet in beslag genomen wordt omdat het proces niet onderbroken mag worden. Je kunt je computer dus tijdens lezen en schrijven niet gebruiken voor andere zaken.

De ontdekkingsreis.

Ik dacht er te zijn: simpel toch? Je leest muziek in, zet dit op de schijf, legt een CD-tje in de lade en geeft met CDBurn een schrijfopdracht. Mooi niet. Ik was helemaal vergeten dat mijn Irlam-kaart niet wegschrijft in Raw-data formaat. En dit heeft CD-burn nodig om te lezen en te schrijven. Op mijn zoektocht kwam ik er bij Warm Silence Software achter dat er inmiddels een upgrade van CDBurn is, die ook *.Wav bestanden accepteert. Nu is een *.Wav bestand een Windowsformaat en geen audio voor een gewone muziek CD.

Bij Warm Silence Software zetten ze mij op het spoor van !Soundcon van Rick Hudson, gratis te downloaden. Dit programma converteert alle muziekformaten naar het formaat dat jij wilt hebben. Nu had ik dus mijn Rawdata formaat voor muziek. Inmiddels voerden Henk Huinen en ik een uitgebreide correspondentie over dit onderwerp. Er was ook nog een vraag over een muziekbewerkingsprogramma. Filteren, knippen, plakken, enzovoorts. Nu zijn er zat van die program-ma's, maar ze zijn bijna meestal bedoeld voor Midi, of aan een kaart gebonden, of beperkend in de omvang van het muziekfragment. !Audioworks is bijvoorbeeld zo'n programma.

Ik weer zoeken en kom uit bij !ProSound van Oregan. Laat dit programma nu alles hebben wat ik nodig heb: schitterend pakket, met drivers voor alle geluidskaarten; neemt direct op via de kaart en schrijft direct weg naar het bestandsformaat dat je nodig hebt. Hiermee vervalt ook de noodzaak voor opnemen in *.Wav en converteren met !Soundcon naar Raw data. Alles wat een pakket voor audiobewerking moet hebben zit er in, het werkt prettiger en heeft geen opname beperkingen voor lengte van tracks. Kortom: mooi, maar ook £99. Ik heb 'm toch maar besteld, want ik wil iemand met Kerst een zelfgemaakte CD-box cadeau geven met een selectie uit haar opnames van haar tapedeck die ze niet goed meer op haar huidige installatie aangesloten krijgt. Dan is zo'n softwarepakket toch wel aardig om te hebben want je kunt veel bewerkingen in een run afhandelen. Ik dacht nu met alles rond te zijn. Niet dus.

Schijfproblemen

Zowel Henk als ik liepen tegen een schijfprobleem aan. Wat is het geval? Direct audiobestanden opnemen en afspelen op SCSI is hopeloos: op een of andere manier worden geluidbestanden vervormd. Ik vermoed door configuratieproblemen zoals cache en snelheden die niet met elkaar overeenkomen. M'n SCSI-schijf bleef gek doen als ik geluidsbestanden vanaf SCSI afspeelde: haperingen en hoogfrequente tikken. De haperingen verdwijnen als je van *.Wave-bestanden Replaybestanden maakt; de tikken blijven echter. Op mijn IDE-schijf waren er ook tikken, maar zoveel minder en zachter dat je daar met sommige muziek mee zou kunnen leven.

Iemand wees me op terminatieproblemen en adviseerde me te gaan experimenten met mijn SCSI-manager. Om een lang verhaal kort te maken: ik ontdekte dat de leesnelheid van mijn schijf de schrijfsnelheid ver overtrof, terwijl dat bij mijn IDE (overigens een hele snelle) heel dicht bij elkaar lag. Daar SCSI de reputatie heeft sneller te zijn klopte dat dus niet. Ik heb de cache verhoogd naar 128 en de block/ read/rewrite op nul gezet. Vraag mij niet wat dit allemaal betekent, maar wat gebeurt er? De leessnelheid van mijn IDE ging omlaag waardoor hij nu sneller schrijft dan leest en: weg zijn de tikken. De performance van mijn SCSI is met grote sprongen vooruit gegaan maar op deze schijf blijven de tikken de muziek verstoren.

Het resultaat

Al met al betekende dit dat ik platen, radio, tapes en cassettes absoluut storingsvrij kon gaan opnemen via mijn IDE-schijf, en dat heb ik nu gedaan. Het resultaat is een eerste schitterende CD met bandopnamen van 15 jaar oud, met een minimum aan ruis. De weg is omslachtig, maar wat heb ik daarvoor gedaan?

  1. Via mijn Irlam-kaart opgenomen en naar Replay weggeschreven;
  2. Met !Soundcon (in afwachting van !ProSound) de Replaybestanden omgezet naar RawData en op de SCSI-schijf gezet. Dit is geen probleem omdat data niet vervormd wordt.
  3. Met CD-Burn de data op CD gezet.
  4. De CD helemaal afgespeeld op een gewone CD-speler. Schitterend!

Wat nu?

Ik heb inmiddels ProSound besteld waardoor ik 1. en 2. in één keer kan doen en bovendien in een run kan bewerken voor ik deze als data ga wegschrijven en op CD zetten. Ook ga ik de (gratis) upgrade van CDBurn bestellen (versie 1.27) waarmee ik dan weer helemaal bij ben. Als ik er tijd voor heb zal ik de volgende aflevering !CDBurn beschrijven en misschien ook !ProSound.

Tot die tijd voor de vragenrubriek:
Wie kan Henk Huinen en mij verder op weg helpen met de vraag hoe je de SCSI-schijf geschikt kunt maken voor het afspelen van muziek bestanden?

Groeten, Hans Muyderman <hamuy@wirehub.nl>