Hermann Hauser haalt herinnneringen op
bijgewoond door Arjan Bokx

Goed, Acorn World ging misschien niet door, maar in het Science Museum in London hield Hermann Hauser, mede-oprichter van Acorn, een lezing voor de Computer Conservation Society met als thema: 'De eerste dagen van Acorn en het ontstaan van de BBC computer'. Keurig op tijd gearriveerd, merkte ik dat ik de enige toeschouwer was. Twee heren waren druk bezig een onwillige overheadprojector aan de praat te krijgen. Na een half uur prutsen en een hardware-upgrade (het zaaltje was intussen aardig volgestroomd met andere belangstellenden) kon het dan beginnen.

Als eerste voorbeeld noemde HH Clive Sinclair, de licht excentrieke Engelse uitvinder. Niet alleen een 'role model' vanwege zijn uitvindingen, maar vooral om zijn "business model": het postorderbedrijf. Met advertenties in tijdschriften verkochten ze hun electronica. Samen met Chris Curry zette Hauser een dergelijk bedrijfje op dat al gauw succesvol werd. Veel waardering was er ook voor de banken die Acorn in de begindagen hadden geholpen met leningen om het bedrijf uit te breiden - eerst 10000 pond, toen 50000 en toen 1 miljoen. Tegenwoordig leent Hauser, die zo'n 25 bedrijven op zijn naam heeft staan, zelf geld aan beginnende ondernemers die met een goed bedrijfsplan bij hem aankloppen.

De volgende belangrijke gebeurtenis was het beschikbaar komen van de microprocessor, uitgevonden door Intel. Chris Curry kocht een boek over computers en creëerde de Mk14 waarvan zo'n 10000 verkocht werden, ook al werkte hij niet zo best (gegrinnik uit de zaal). Toen kwam daar ene Roger Wilson met een computertje, de System 1, gebaseerd op de 6502, dat hij zelf in elkaar had gesoldeerd. Hij had er een operating system voor geschreven en zocht iemand met een PROM-programmer. Het OS werd gebrand, en werkte meteen, ook al weet iedereen dat zoiets eenvoudig niet kan. Hauser herkende het genie van Wilson en nam hem meteen aan.

Op bijeenkomsten van enthousiastelingen werd de computer getoond, met 'The Peripheral' - 'het randapparaat' dat bestond uit een oorknopje waardoor de computer 'God save the Queen' kon piepen. Dit sloeg enorm aan en de cheques stroomden binnen. De doorbraak kwam, na System 1 tot en met 5, met de Acorn Atom. De eerste computer die een echte 'kast' had en een fatsoenlijk toetsenbord; helaas ook een niet perfecte videochip waardoor hij niet werkte op zo'n 20% van de televisies.

En toen was daar de BBC.

In samenwerking met de overheid die de mensen wilde laten kennismaken met computers, hadden ze voor hun TV-programma een computer nodig en daar ze al te lang wachtten op de New Brain schreven ze een open wedstrijd uit voor zes bedrijven, waaronder Acorn. Natuurlijk werd hun ontwerp verkozen, en of ze even binnen vier dagen een prototype klaar konden hebben. Met de hulp van Ram Banerjee, die sneller kon assembleren dan de componenten konden worden opgenoemd, Steve Furber en Roger Wilson werd de Proton gebouwd. Maar vrijdag om zeven uur werkte hij nog niet, en de presentatie was om 10 uur!

Hauser was intussen een beetje naar de achtergrond gedrongen in dit hardwaregeweld -hij mocht de thee zetten- maar wist op het laatst het geheel aan de praat te krijgen. De BBC was niet alleen te spreken over het werkende model, maar ook het uiterlijk beviel zeer goed. Acorn kreeg een contract voor 12000 machines die, ondanks een probleem met de ULA-chips (slechts 3% van de 10000 bestelde chips werkte), nog voor Kerstmis te koop waren.

Kort daarna merkte Acorn dat ze op iedere computer maar 5 pond verdienden en ze kregen toestemming om de prijs te verhogen. De BBC microcomputer was een ongekend succes en werd alleen al in 7100 scholen gebruikt. Ene Bill probeerde Acorn nog zijn operating system te verkopen maar Hauser toonde hem dat de BBC micro zijn product in alles overtrof en legde hem en passant nog uit wat dat precies was, een netwerk.

Waar ging het fout?

Acorn had in het Verenigd Koninkrijk zo'n 60% van de markt in handen, maar wereldwijd stelde dat niet veel voor. Ze wilden dus naar de USA, maar waren te eigenwijs om zich door anderen te laten zeggen hoe het moest. Vanwege FCC-regelgeving moest de computer helemaal worden afgeschermd en in alle I/O ports moesten kabels. Op het laatst zag het apparaat eruit als een tank, en woog al net zo veel; het was onverkoopbaar.

En dan was daar de Electron - een goedkopere computer-op-1-chip. De productie duurde weer te lang en dit keer werd Kerstmis niet gehaald, wat in een enorme deuk in de verkoop resulteerde. Tel daarbij op een wereldwijde recessie, en Acorn redde het niet. Olivetti kreeg een meerderheidsaandeel in het Britse bedrijf.

ARM

IBM en Acorn werkte beiden aan een RISC-computer. Om de beste instructieset te verkrijgen liet IBM enkele maanden een System/360 computer draaien en noteerde het gebruik van de diverse machinecode - instructies. Acorn had geen 360 en geen maanden de tijd, maar Acorn had Roger Wilson(*). Vanuit zijn ervaring als assemblyprogrammeur stelde Roger zelf een RIS op die naderhand aardig dicht bij die van IBM bleek te zitten. Na wat kleine wijzigingen op advies van professor Wheeler uit Cambridge kregen wij onze Archimedes en werd ARM Ltd opgericht.

Toekomst

Aan het recente afstoten van de workstations division besteedde Hauser bijna geen aandacht; hij heeft zijn blik reeds op een andere toekomst gericht. Deze toekomst moet volgens een nieuw 'business model', de horizontal layer of industry, vorm krijgen. Specialistische kennis die toch breed inzetbaar is gaat het nieuwe werkgebied van Acorn worden.

(*) Een vraag uit het publiek was: Hoe voorkwamen jullie dat Roger Wilson werd weggekocht? Op een dag kwam Wilson bij Hauser, en vertelde hem aarzelend dat hij wegging bij Acorn. Hauser antwoordde dat dat spijtig voor Acorn maar goed voor Roger was, hij wenste hem veel geluk, en waar ga je naartoe Roger? Ehh, naar Online Media.

Maar Roger, dat is een 100% dochter van Acorn, je blijft dus gewoon bij ons. Ja ja, maar toch... Om deze redenen, vertelde Hauser, is Wilson waarschijnlijk degene die bij een eventueel einde van Acorn als laatste het licht uit zal doen. (Roger Wilson heet tegenwoordig Sophie Wilson.)