Krijg een kick van de KIX
van de hand van Henri Derksen

Op verzoek van Cees den IJzerman leg ik bij deze uit wat het doel en de opbouw is van de nieuw postcodering (streepjescode) onderaan adressen op enveloppen.

Wat is KIX?
Zoals jullie ondertussen allang gemerkt hebben gebruiken steeds meer instanties een barcodering onderaan hun adressen. Het doel hiervan is eenvoudiger volautomatische sortering van poststukken bij TNT-Post. Om het gebruik ervan te stimuleren wordt hiervoor een korting op het port-betaald-tarief van fl. 0,02 (Euro 0,01) per adres verstrekt. Dat lijkt weinig, maar bij een redelijke omvang per jaar kan dat toch aardig oplopen. Voor de Big Ben Club wordt de korting op jaarbasis dan 10 *Asterisken x 550 leden x 0,02 = fl. 110,--. Alle beetjes helpen nietwaar, vooral als de investering ervoor relatief gering is, namelijk slechts wat inkt of toner en natuurlijk eenmalig het uitzoeken.

De inhoud van de KIX bestaat uit de postcode en het huisnummer zonder spaties. Om het te kunnen gebruiken moet er op de machine die de adressen vervaardigt het zogenaamde KIX font worden geïnstalleerd. Voor MS-Dos/Windows machines werd er natuurlijk een compleet adressenprogramma met KIX-font meegeleverd. Wij Acorn gebruikers mochten zelf het "wiel" uitvinden. Nu viel dat zeer goed te doen, doordat PTT-Post een complete beschrijving van de opbouw van de balkjes met minimum en maximum afmetingen en tussenruimtes had verstrekt.

Elk balkje bestaat uit 3 delen, een boven-deel, midden-deel en onder-deel. Het midden-deel is altijd in gebruik en dus zwart. Het boven-deel en/of onder-deel worden als aanvullend kenmerk gebruikt voor het onderscheid. Elk karakter bestaat uit 4 balkjes waarvan er altijd 2 een topstukje (bovendeel) en ook 2 een onderstuk (onder-deel) hebben. Zo dus:

Boven-deel     | |
Midden-deel   ||||
Onder-deel      ||

In feite zijn er dan 4 mogelijkheden; Alleen midden-deel, midden-deel plus boven-deel, midden-deel plus onder-deel en midden-deel plus zowel boven-deel als onderdeel. Zie ook de hierbij afgedrukte complete

. Er wordt geen onderscheid gemaakt in hoofdletters en kleine letters. Als een spatie voor de duidelijkheid wel noodzakelijk zou zijn, b.v. in een huisnummeraanduiding met bis o.i.d. dan wordt voor die spatie of dat streepje de letter x in KIX afgedrukt.

Zelf het KIX-font maken:
In hun uitgave was ook het font op ware grootte afgedrukt. Dus ik dacht, die scan ik even en dan zet ik ze om. Maar dat viel toch wat tegen. Men krijgt namelijk altijd pixelrij verschillen, omdat het nooit recht op de glasplaat ligt.

0. Benodigd: een (Flatbed-)scanner, !Twain, !ImageMaster, !Trace, !D2Font

van David Pilling en/of Castle technology.

  1. Met !ImageMaster een (flatbed)scan gemaakt op 300 DPI van de KIX-characterset zoals afgebeeld op bladzijde 3 van de technische specificaties van die KIX en dat gesaved als !Sprite file:
  2. De onvolkomenheden in !Paint weggeëdit.
  3. Toen met !Trace de !Paint file naar een !Draw file omgezet.
  4. Daarna elk character uit de grote !Drawfile als aparte !Draw files gesaved.
  5. De !Draw files met !D2Font in een nieuw font PTT-KIX geplaatst.
  6. Geprobeerd om met !FontEd het nieuw ontstane KIX-font te editen.
  7. Dit lukt niet omdat !FontEd bij het inlezen van het zesde character eruit knalt met een error.

Dank zij een bekend lid uit het zuiden van het land is deze fout gevonden en verholpen. Bovendien heeft hij voor mij de drawfiles getrimd, d.w.z. de pixelrijfouten eruit gehaald, zodat alle balkjes nu de juiste grootte hebben. En vervolgens natuurlijk met !D2Font een nieuw PTT-KIX font aangemaakt. Eigenlijk was die scan dus helemaal niet nodig, want het was ook zelf in !Draw te maken ;-). Maar daar zag ik in eerste instantie wat tegenop en heb toen maar bovengenoemde procedure gevolgd, juist omdat ik de hard en software er toch al voor had en zo een mooi doel had om het eens een keer uit te proberen. Zo wil ik b.v. ook nog eens de karakterset van mijn oude (zeer degelijke) Hermes 3000 typemachine inlezen en tot een font converteren. Maar dat zal wel heel veel meer werk zijn ;-(.

KIX-korting voor bulk gebruikers.
Om voor de extra KIX-korting (meer dan 50 stuks per zending) in aanmerking te komen moest het PTT-KIX font zoals wij dat aangemaakt hadden op etiketten voor een test worden aangeleverd. Men kijkt dan of het aan de typografische vereisten voldoet en in te lezen is.

Sinds ons PTT-KIX font goedgekeurd is gebruikt de Big Ben Club het in z'n uitgaande bulkmailings en ook ikzelf privé. Het moet worden afgedrukt in een grootte van 14 punten om aan de afmetings-eisen te voldoen. Naast de KIX wordt tegenwoordig ook steeds meer een automatisch te lezen code gebruikt voor alternatieve frankering zoals port betaald en antwoordnummers. Zie de bijgaande afbeeldingen. Ik hoop dat je nu duidelijk is hoe de PTT-KIX-sorteer code werkt?

Waar verkrijgbaar:
Voor de liefhebbers staat KIX.ZIP (voor 32bits Acorns) in de download van UniCorn BBS. Daarnaast is er bij TNT-Post zakelijke markt een volledige brochure en technische beschrijving compleet met MS-windows programma (op 3 HD floppen) verkrijgbaar. Voor gebruik op de 8bits Acorns zul je m.b.v. die technische beschrijving zelf een PTT-KIX-font moeten aanmaken en zien af te drukken met je printer. Know how van de grafische mogelijkheden van je printer is daarbij onontbeerlijk. Maar het is technisch te doen, dat weet ik zeker. Het kost alleen zeeën van tijd.

Grafische Dump vanaf Acorn BBC:
Bij Regio Oost heeft een voormalige voorzitter zelfs ooit voor de Acorn BBC een grafisch dumpprogramma met laserkwaliteit gemaakt voor de Star SG10 printer. Het was enorm traag, maar de kwaliteit was voor toendertijd net zo hoog als we nu gewoon "even" met onze Risc machine, !Printers en inkjet uitspugen. Achtbits liefhebbers die hierin geinteresseerd zijn kunnen het wel van mij krijgen, maar er zit nog geen handleiding bij.

Veel succes.
Met vriendelijke groet van Henri Derksen.