Een Jaz met laarzen aan?
een verhaal waar Henri Derksen met reuzenstappen door gaat

Na verloop van korte of lange tijd loopt vrijwel iedere computergebruiker tegen de grenzen van de opslag-capaciteit van z'n Acorn en dos systeem aan. Nu zijn er vele mogelijkheden om daar wat aan te doen. Een daarvan is aanschaf van een SCSI-card en een (removable) SCSI harddisk. In dit geval wil ik het over removable schijven op de Acorn hebben voor zowel Risc OS als MS-Dos/Windows gebruik. Onder Risc OS zijn de mogelijkheden simpel, tot en met Risc OS 3.50 kunnen schijven maximaal 512 megabytes als een logische partitie bevatten. Wil men dus een Jaz cartridge van 1 MB of 2 MB gebruiken, dan zit er weinig anders op dan deze in 2 respectievelijk 4 partities op te delen. Bezwaar daarvan is dat niet iedere merk en type SCSI-Card daarvoor voldoende drive-icons op de taakbalk kwijt kan. Als je er te weinig van hebt (meestal 4) dan ben je gedwongen om voor het gebruik van een nu niet bereikbare partitie steeds je CMOS ram aan te passen om daarmee een partitie bereikbaar te maken en een andere tijdelijk buiten bereik te zetten. Om dit gebeuren inzichtelijk te maken, ontkom ik er niet aan om enige technische details te laten zien, maar die zal ik zo goed mogelijk toelichten. Allereerst vragen we aan onze SCSI-card op wat we allemaal hebben

Ik heb tijdelijk een "recentere" Wangtek 5150ES SCSI tapedrive geleend. Zelf heb ik een Wangtek tapetrive type 5099EN24 van 22-01-1988. Die zeer oude tapedrive functioneert softwarematig niet zo lekker. De geleende doet het al stukken beter, maar een Viper doet het zonder errors. Scanner is een Mustek 12000SP 1200 DPI A4/Letter/ Legal flatbedscanner. De daarbij benodigde software zit gedeeltelijk in (ep)rom op je SCSI-card, c.q. zal je als module extra moeten inladen tijdens het boot proces.

PoduleRom: Morley SCSI 1.17
PoduleRom: CDFS 2.21
Module: CDFSSoftSCSI2_EESOX voor SCSI-CD-rom-spelers
Module: ARMASPI
Module: HPC ASPI 0.05 (PC-Card)

Zoals je ziet zit mijn SCSI-bus aardig vol, heb ik alleen device 0 nog over en die gebruik ik voor gasten. Maar een gedeelte van het probleem zit in je (oude) SCSI modules welke in de eprom op je SCSI-card aanwezig zijn. Deze staat maar 4 logische drives toe. De nieuwere SCSI-kaarten en ook updates zoals de Powertec powerrom kunnen wel 8 logische devices aan. Let er op dat er verschil is tussen logische devices en fysieke devices. Soms is dat aantal aan elkaar gelijk, maar vaker ook niet. Men kan een fysieke drive namelijk indelen in meerdere logische drives of partities. Andersom kan tegenwoordig ook; men kan meerdere fysieke media als een logische drive samenvoegen, mits het dezelfde soort media betreft. In die laatste situatie moet je b.v. denken aan 2 SCSI harddisks welke als een logische drive worden samengevoegd. Een drive en een tape kan dus geen logische eenheid vormen. Maar om terug te komen op die beperking van slechts 4 logische drives gecombineerd met die 512 MB beperking onder Risc OS 3.50 en lager, zit je dus met het probleem dat je niet alles (gelijktijdig) benaderen kunt. Bij Morley had men daarvoor de volgende CMos variabelen ter beschikking:

SCSIFSLink 0:- 1:- 2:- 3: 4:4 5:4 6:1 7:1
SCSIFSBuffers 0
SCSIFSDirCache 128K
SCSIFSDrive 4
SCSIFSHost 7
CDROMBuffers 128K
CDROMDrives 1

Die drives 0, 1, 2 en 3 zijn helaas niet in te stellen. Blijft over 4, 5, 6 en 7. En aangezien mijn Jaz removable 1 MB is en op SCSI-ID4 zit, ben ik daarvoor alleen dus al 2 drive-nummers (4 en 5) kwijt. Mijn Seagate van 573 megabytes op SCSI-ID 1 moet dus ook in 2 partities opgedeeld worden. Dus ook daarvoor ben ik 2 SCSI-drivenummers (6 en 7) kwijt. Dat betekent dat ik alleen mijn Seagate harddisk en mijn Jaz kan benaderen en op dat moment dus niet bij m'n oude Syquest kan komen. De SCSI-ID's van de CD-rom, tapedrive en flatbedscanner hoef je niet aan een driveletter te koppelen, want die zijn toch niet direct benaderbaar, dus dat scheelt. Voor de flatbadscanner heb je een !Twain-driver en !ImgMaster van David Pilling nodig. De CDrom werkt met CDFS en een CDromdriver zoals atapi of Eesox voor SCSI. En de tapedrive kun je benaderen met !TapeFS. Als ik dus van mijn Syquest wil genieten, dan moet ik met *CONFIGURE SCSIFSLink een van de SCSI-driveletters aan SCSID 2 toewijzen wat tevens inhoudt dat ik dan niet meer bij een van de Seagate of Jaz-partities kan. Maar het is in zo'n geval kiezen voor welke je samen nodig hebt. Om te backuppen voldoet deze methode dus prima.

De 512 megabytes opslag barrierre doorbreken:
Voor het 512 megabytes-grens-probleem zijn er 4 oplossingen te bedenken. Een dure methode is een StrongARM met Risc OS 3.70 aanschaffen. Een voordeligere methode is Risc OS 3.60 2e hands overnemen van iemand die een StrongARM gekocht heeft. Let er daarbij op dat je ook de benodigde nieuwe (Risc OS 3.60) bootstructuur inclusief rompatch mee krijgt. Dus niet de rompatches voor Risc OS 3.70 of Risc OS 3.50 bij Risc OS 3.60 gebruiken! Een weinig bekende maar zeer goedkope oplossing is de CLAN Filecore module vanaf een lokale IDE harddisk of van een floppydiskette inladen tijdens het bootproces. Vanaf de lokale IDE harddisk kan alleen wanneer die zelf kleiner is dan 512 MB, anders moet het vanaf een floppy. Het werkt wel, maar is natuurlijk minder veilig en zeker niet elegant. De allerbeste methode is gewoon Risc OS 4.02 bestellen. Deze heeft tevens het voordeel dat er een kleinere LFAU wordt aangemaakt (veel minder wasted sectors) en ook langere filenamen (net als in windows95 maar dan zonder een automatische database om de lange en korte namen te linken) en meer dan 77 files per directory aan kan.

Kun je ook van een SCSI drive of zelfs removable !Booten?
Jazeker, en dat gaat prima. Ik gebruik daarvoor b.v. Jaz cardtridge 5 met daarop de nieuwste bootstructuur en Acorn Internet-software: !Browse, !Connect, !Mail, !WebCache, !WebServe, !Java, !ShockWave, !MMPlayer, !UniCode, !InterNet, !InetSetup en !SerialDev. Op de oude interne IDE HardDisk staat nog gewoon m'n oude vrijwel originele bootstructuur. Om te wisselen hoef ik niets anders te doen dan:

*CONFIGURE FileSystem SCSI en weer terug kan met *CONFIGURE FileSystem ADFS.

Wel moet het drive-nummer ook goed staan. Uit mijn cmos

De variable drive slaat dus opADFS en voor SCSI wordt SCSIFSDrive gebruikt. Let er ook op dat je op de SCSI drive de Boot option hebt aangezet met *OPT4,3 o.i.d. Als ik weer vanaf de interne IDE HD wil booten zet ik dat FileSytem dus weer op ADFS.

En als je het vergeet en er zit geen Risc OS geformatteerde cartridge in de removable drive, dan wordt je daar vanzelf door het operating systeem aan herinnerd ;-). Gewoon een cartridge er in doen, of met *Configure het default filingsystem veranderen en nog eens booten. Om dt laatste te kunnen doen moet je om het bootproces voortijdig te onderbreken gewoon met Shift ingedrukt booten. Je komt da op en *prompt en kan dar even makkelijk die *configure opdracht geven, gevolgd door een ctrl break.

Kun je ook met Dos/Windows booten vanaf een SCSI removable?
Jazeker ook dat kan, al leek dat lange tijd onmogelijk. Om onze Acorn RiscPC onder MS-Dos c.q. Windows 3.11 of '95 de ruimte te geven die het vraagt (en dat kan heel veel zijn), zijn er in basis 2 opslagmogelijkheden. De 1e is de meest bekende via een "image" bestand genaamd: ADFS::HardDisc4.$.PC.Drive_C en deze te koppelen aan de PC-variabele "HD0-File-Name". Dit kan natuurlijk ook met een 1e of 2e image bestand op een SCSI-drive.

De 2e veel minder bekende mogelijkheid is een fysieke SCSI drive als Dosdrive te gebruiken. D.w.z. een SCSI drive welke in Dos geformatteerd is, en ook als zodanig op een "echte" pc gebruikt wordt. Meestal boot men dan vanaf drive C: die als image op de lokale IDE-harddisk staat en gebruikt de SCSI-dosdisk als drive D:. Ik BOOT zelfs vanaf mijn Jaz. Ja geef die Jazz muzikant gewoon een trap met een laars en verdomd MS-Dos start er van op ;-). Het zou zelfs zo moeten zijn (nog niet geprobeerd) dat een in dos geformatteerde cartridge ook met een "echte" PC te lezen/schrijven moet zijn. Denk wel aan de (eenmalige) sequentie: SCSI-lowlevelformat, FDISK, Format C: /S. als je van A: boot. Als je van C: boot, wordt het: FDISK, Format D: /S. Daarna je PC-soft aanpassen (C: direct SCSI), (was C: ADFS::$.PC.Drive_D en D: direct SCSI). Het kan ook automatisch vanuit !PCconfig, maar dan moet je nog wel met met het dos commando SYS het operating system overzetten als je er ook van wil booten. Hieronder een gedeelte uit m'n

Maak een keuze door het h#kje vooraan weg te halen of er juist voor te zetten. Alleen het voor dit doel relevante gedeelte uit !PC.Config heb ik genoemd:

Ja, de Jaz in Acorn formaat en dan een een imagefile: Drive_D kan dus ook. Maar dan is ie niet op een "echte" PC te gebruiken. Een voordeel is wel dat !PC ook op die Risc OS SCSI geformatteerde drive kan staan, alles bij elkaar. Maar PC formaat met direct SCSI heeft toch de voorkeur, betrouwbaarder en betere uitwisselmoge-lijkheden. Het voordeel van al je drive mogelijkheden in die !PC.Config file is dat je met het simpel verwijderen of aanbrengen van dat # de gewenste drive kunt instellen. Doe je dat via de applicatie !PCConfig, dan moet je steeds de hele tekst handmatig intikken. De overige entries worden door dat programma !PCConfig gewist! Met verschillende configfiles werken en die telkens copieren naar de werkfile gaat nog veel sneller en zonder fouten. Merk op dat je die imagefile drive_C of drive_D en ook die SCSI in dosformaat natuurlijk onder MS-Dos zelf ook kunt partioneren met FDISK. Daarmee heb je dan ook al meer drives.

Mijn Jaz004 is een fysieke dosdrive welke logisch (onder Dos) is ingedeeld in drive C: en D:. Als ik vanaf de imagefile op de IDE opstart, dan wordt die C: en de drives op de Jaz worden dan respectievelijk D: en E:. Ook de ramdisk en de CDrom schuiven dan in driveletters op. Hou daar dus terdege rekening mee als je PC-dosftware configureert. Eventueel kun je onder Dos nog "substitute" gebruiken, zie een goede dosmanual hoe dat moet.

Het komt helaas nog wel eens voor dat !PC niet wil doorstarten omdat dan de SCSI device niet benaderd zou kunnen worden. Dit is helaas een bug in de software van AlephOne. De SCSI-bus moet namelijk volledig gereset zijn voordat hij goed een dosgeformatteerde cartridge ziet. Dat kan met een hardware reset (knopje achterop), want een software reset met CTRL Break is niet voldoende. Een andere (veel betere) oplossing is met een simpel programmatje de SCSIbus resetten. Ik heb daarvoor in Basic het

gezet:

En start daarna je !PC applicatie op. Er bestaat ook een tool voor meer dan 2 fysieke drives: HDExtender. Deze heb ik (nog) niet kunnen testen. Hij staat o.a. in de download van UniCorn BBS. Hij werkt in ieder geval NIET met PCPro 2.03 van 16 oktober 1996. Fysiek kun je dan maximaal 4 harddisks hebben en logisch 26 (hele alfabet). Nou ja, als ik dan toch bezig ben; hier

voor een zo optimaal mogelijk geheugen gebruik.

En dit was het

En toen even de diskgrootte opgevraagd van

Merk op dat ik de ene keer van de interne IDE heb geboot heb en de andere keer vanaf de Jaz cartridge. Dat is ook de reden waarom ik de dos-prompt-tekst prompt gewijzigd heb, vooral om het verschil te zien. Toch leuk dat ik onder MSdos geen last heb van die 512 MB-grens onder Risc OS 3.50.

Het interne geheugen ziet er nu

uit:

Ik snap alleen niet waarom de ramdisk nu drive E: krijgt en de CD-Rom drive F: ?

Vooral omdat ik toch geprobeerd heb om ze om te draaien in de opstartvolgorde in config.sys en autoexec.bat. Maar daar zal vast wel een plausibele verklaring voor zijn?

Ik heb nu intussen al 7 Jaz cartridges in

Waar sprake is van een a en een b is dezelfde fysieke disk gepartioneerd. Die backup maak ik van de interne 420 MB IDE. Helaas heb ik nog geen methode bedacht om die DosJaz004 te backuppen. Hmm, hoe krijg ik m'n tapedrive onder Dos en SCSI aan de praat ?

Onder MS-Dos heb ik aan drives:

A: 3,5" 1,44 MB
B: 5,25" 720 KB DS/DD/80Tracks (zeldzaam onder dos)
C: de Jaz004a van 512 MB
D: Jaz004b van 512 MB
E: Ramdisk
F: CD-Rom.

Maar met een SCSI Zip drive van 100 of 250 MB zou hetzelfde mogelijk moeten zijn. Ook een parallelle Zip drive is onder MS-Dos benaderbaar op de Acorn RiscPC met o.a. de meegeleverde Guest programma. Onder Risc OS is een Zip drive in ieder geval bruikbaar, ook als die Zip-cartridge een dosformaat heeft. En uiteraard ook op een 486 of Pentium PC onder Dos en Windows. Ik hoop hiermee genoeg feiten te hebben aangedragen om ook uw SCSI drive laarzen aan te laten trekken onder zowel Risc OS als MS-Dos/Windows. Het grote voordeel is natuurlijk dat je Risc OS en MS-Dos/Windows beter gescheiden kunt houden. Zelf hou ik niet van Jazz-muziek, maar wel van een Jaz-removable harddisk. Vandaar dat ik anderen daar (met dit verhaal) ook van wil laten meegenieten...

Veel succes en Jaz (muziek-) plezier toegewenst.