A5000 uitbreiden naar 8MB RAM (2)

hoe Charles Deckers computers opwaardeert

De ombouwprocedure.

  1. Verwijder netspanningssnoer, monitorkabel, enz. Maak de kast van de A5000 open. Het hoeft natuurlijk geen betoog dat je moet oppassen voor statische lading. Draag geen wollen of nylon kleding en gebruik een (geleidend) polsbandje dat met een aardpunt van de computer/moederbord is verbonden. Noteer zo nodig de plaats waar de aansluitingen zitten voor de +12V (geel), 0V (zwart, twee stuks), +5V (rood, twee stuks) en -5V (paars). Idem van alle andere kabeltjes. Haal het moederbord uit de kast.
  2. Breng nauwkeurig de printsporen in de omgeving van de memorycontroller IC41 (MEMC1A) in tekening, zowel de bovenzijde als de onderzijde van het moederbord. E.e.a. om naderhand met behulp van een multimeter te kunnen kontroleren op eventuele onderbrekingen c.q. sluitingen.
    Hiervoor heb ik het moederbord op mijn scanner gelegd en daarna met behulp van !Vector de printsporen, soldeereilandjes, componenten, enz. overgetekend en vervolgens de tekening gekontroleerd door met de multimeter overeenkomstige sporen op het moederbord na te gaan. Ieder ander tekenpakket waarin je met meerdere tekenlagen kunt werken is ook geschikt (!ArtWorks, !ProCad, etc). Beide tekeningen (bovenzijde resp. onderzijde van het moederbord) gelden voor mijn moederbord CM41/2-3834.
    (Noot: geïnteresseerden kunnen van mij de !Drawfiles op 'n floppy krijgen - goed uit te vergroten). Afhankelijk van de productiedatum van de A5000 kunnen er kleine verschillen zijn in de layout van het moederbord. Noteer ook aan welke kant pen 1 van de memorycontroller zit! De nieuwe voet moet natuurlijk wel goed geplaatst worden. Tussen de aansluitpennen 9 en 10 zit de zoeknok van de memorycontroller (rechtsboven in
    tekening).
  3. Knip de aansluitdraden van de elco's C125 en C148 halverwege door. Verwijder elco C143. De elco's C125 en C148 zijn te dik, n.l. de afstand tussen de bovenzijde van het moederbord en de onderzijde van de RAM uitbreidingskaart is ruim 6 mm. De elco C143 moet het veld ruimen omdat de PLCC-voet iets groter is dan de memorycontroller. Ik heb elco'tjes van 6.5 mm gebruikt en dat kan net. Deze elco'tjes pas plaatsen nadat de nieuwe voet op het moederbord zit. Zie punt 16.
  4. Snij met een scherp mesje (dokter's-scalpel) de aansluitpennen (68 st.) van de memorycontroller MEMC1A door. Zie mogelijkheid A of B in onderstaande tekening.
    A) Zo hoog mogelijk, dus daar waar de aansluitpennen uit de memorycontroller komen. De kans op beschadiging van het moederbord is dan zeer gering, echter de memorycontroller is niet meer te gebruiken.
    B) Of zo laag als mogelijk, dus dicht bij de soldeersporen/eilandjes van het moederbord. Houd dan het mesje zoveel mogelijk evenwijdig met het moederbord, anders snij je printsporen door!
    Alhoewel je deze memorycontroller niet meer nodig hebt (je krijgt twee stuks bij de uitbreidingskaartjes) is die toch nog bruikbaar nadat je de aansluitpennen naar binnen hebt teruggebogen.

  5. Verwijder met soldeerbout de restjes van de aansluitpennen die nog op de eilandjes van het moederbord zitten. Zoveel mogelijk tin-uitsteeksels vermijden op deze eilandjes, anders is de 'nieuwe' voet niet vlak te monteren. Houd de soldeerbout ook niet te lang op de printsporen. Ze laten nogal snel los van het moederbord. Indien onverhoopt toch een eilandje loslaat van het moederbord, raak dan niet in paniek. In punt 11 wordt een oplossing gegeven.
  6. Verwijder eventuele tin-uitsteeksel op de soldeereilandjes. Te kontroleren door de voet op het moederbord te leggen. De voet mag niet 'wiebelen'.
  7. Kontroleer zorgvuldig alle eilandjes/sporen zowel op onderbreking als op sluiting naar naast liggende sporen. Doe dit zowel visueel (gebruik loupe) als met de multimeter.
    Let op: Aan één zijde van de memorycontroller lopen printsporen tussen de eilandjes door. Kontroleer deze heel nauwkeurig op sluiting c.q. onderbreking. Zie tekening bovenzijde moederbord.
  8. Snij of knip voorzichtig de 'dichte bodem' van het PLCC-voetje weg.
    Ik heb lang zitten twijfelen wat de beste oplossing is; a) 'n voetje met een nagenoeg dichte onderzijde of b) eentje waarbij het middenstuk (= onderzijde) is weggeknipt.
    Voordeel voor voetje met een bijna dichte onderzijde is de stevigheid van het voetje. Nadeel echter: onvoorstelbaar moeilijk om dan met de punt van de soldeerbout goed bij de te solderen contacten/eilandjes te komen. Na wat experimenen gekozen voor 'n voetje waarvan de 'dichte' onderzijde is weggesneden.
  9. Maak een malletje van aluminium hoekprofiel 8x8x1.2mm om te voorkomen dat met soldeerbout tegen de soldeercontacten van nieuwe voet wordt aangeraakt en op deze contacten soldeertin komt. Een stukje conservenblik dat op maat is gemaakt voldoet ook.

  10. Kontroleer nogmaals visueel en met behulp van de multimeter de printsporen op het moederbord op onderbrekingen en/of sluitingen. Gebruik de tekeningen en geef op deze tekeningen aan welke verbindingen zijn gekontroleerd.
  11. In het geval dat een of meer soldeereilandjes zijn losgetrokken van het moederbord, dan zijn er enkele oplossingen mogelijk e.e.a. afhankelijk van de aard van de beschadiging in de printsporen.
    a) soldeer aan het overeenkomstige soldeercontact van het voetje een dun geïsoleerd draadje van ongeveer 3 cm lang en aan beiden zijde ca. 1 mm gestript. Inclusief isolatie mag het draadje beslist niet dikker zijn dan 0,4mm. Z.g. 'wire-wrap' draad is hiervoor zeer geschikt. Laat dit draadje voorlopig nog aan de binnenkant van de voet zitten. Het andere einde van dit draadje pas solderen zoals is gegeven in punt 14.
    b) buig de overeenkomstige soldeerlip voorzichtig naar buiten, het steekt dan ongeveer 2 mm buiten de voet. Soldeer een draadje op het beschadigde spoor mits dit niet onder de voet zit (of 'n eilandje iets verder weg). Het andere einde van dit draadje pas solderen zoals is gegeven in punt 14.
  12. Bepaal de hoekpunten van de PLCC-voet die niet worden gebruikt door de chiptrekker en breng aan de onderzijde van de voet op deze twee hoekpunten een heel klein druppeltje lijm aan (Velpon of twee componentenlijm).
    Plaats de PLCC-voet op het moederbord, waarbij rekening gehouden moet worden met de positie van pen 1 van het voetje ten opzichte van pen 1 op het moederbord en richt de soldeercontacten van de voet uit op de soldeereilandjes op het moederbord. Dat is visueel heel goed te doen.
    Waarschuwing: Gebruik niet te veel lijm. Lijm op de soldeereilandjes of op de soldeercontacten van de voet betekent het einde van de operatie. Zonodig eerst even proberen door de voet op 'n krant te plakken (en onmiddelijk daarna van de krant af te halen). De lijmafdruk op de krant geeft een indruk hoever de lijm uitvloeit.
    De lijm hecht niet (goed) aan de laklaag op de printplaat. Dat is echter geen probleem want de lijm hoeft alleen maar de voet op zijn plaats te houden tijdens het solderen van de soldeercontacten aan de eilandjes op het moederbord.
  13. Soldeer de soldeercontacten van de voet op de eilandjes (4x 17 stuks). Gebruik een soldeerbout met een heel dunne stift en het aluminium malletje.


  14. Indien van toepassing trek het 'reparatie'-draadjes (zie punt 11) voorzichtig onder de voet door en soldeer het einde van het draadje op het bijbehorende soldeereilandje buiten de PLCC-voet of soldeer het 'reparatie'-draadje aan het naar buiten gebogen soldeercontact van de voet.
  15. Kontroleer - de zoveelste keer - op slechte soldeerverbindingen, onderbreking en/of sluiting tussen de soldeercontacten en omliggende printsporen; zowel visueel als met de multimeter. Maak weer gebruik van de tekeningen om de gekontroleerde sporen aan te geven.
  16. Plaats nieuwe elco's C125, C148 en C143 met een diameter kleiner dan 6mm zijn, ik heb 6.5mm dikke exemplaren gebruikt en dat kan net. C125 en C148: 220µF-16V; C143: 47µF-16V (alle drie axiaal).
  17. Plaats 'n memorycontroller in de nieuwe voet. Dat kan één van beiden uit de RAM-uitbreiding zijn, doch ook de 'nog-bruikbare' memorycontroller uit punt 4B.
    Zet het moederbord tijdelijk terug in de kast en leg zonodig een krant tussen het moederbord en de metalen bodem van de A5000-kast. Sluit alle kabeltjes aan op het moederbord. De backplane met eventuele kaarten hoeven niet aangesloten te worden.
  18. Kontroleer of alle kabeltjes op de juiste plaats zitten, stop het netsnoer in het stopcontact en zet de machine aan. Als alles goed is gegaan moet de machine weer werken als vanouds.
    Indien niet, kontroleer dan opnieuw alle verbindingen rondom de memorycontroller. Dat bleek in mijn geval nodig te zijn; toch nog een of twee slechte soldeerverbindingen.
  19. Haal het moederbord weer uit de kast.
  20. Verwijder voorzichtig de 4 stuks RISC OS ROM's (IC27 t/m IC30) uit hun voetjes en plaats deze op de voetjes van het betreffende uitbreidingskaartje. Let op dat geen van de aansluitpennen van de ROM's verbuigen.
  21. Plaats het uitbreidingskaartje met de RISC OS ROM's op het moederbord. Leg bijv. een boek onder het moederbord tijdens het aandrukken van het uitbreidingskaartje in de ROM voeten. Je moet behoorlijk zwaar drukken op dit uitbreidingskaartje om de contactpennen aan de onderzijde van dit kaartje in de voeten op het moederbord te krijgen.
  22. Zet het moederbord weer tijdelijk terug in de kast en sluit alle kabeltjes aan (backplane en uitbreidingskaarten zijn nog steeds niet nodig).
    De A5000 zou weer moeten werken alsof er totaal niets is gebeurd. Als dit zo is, dan kunnen we verder gaan met onze uitbreiding naar 8MB te realiseren. Indien niet kontroleer dan punten 20, 21 en 22.
  23. Haal voorzichtig de memorycontroller uit de voet (chiptrekker gebruiken) en plaats deze (indien van toepassing) weer terug op het tweede kaartje van de uitbreiding.
  24. Plaats dit kaartje op de nieuwe voet en sluit het flatcabeltje aan tussen beide uitbreidingskaartjes.
    Zet de jumper op LK23 in stand 1-2 en de jumper op LK24 in stand 3-4.
  25. Zet het moederbord nu definitief in de kast, sluit alle kabeltjes weer aan en plaats het SIMTEC RAM-uitbreidingskaartje op connector SK10.
    Plaats de backplane en eventuele uitbreidingskaarten.
  26. Zet de machine aan. Tijdens het opstarten moet kortstondig 8MB links boven in 't beeldscherm verschijnen (het Taskdisplay laat dat ook zien).

Het repareren van mijn eerste 'defecte' A5000 (en inmiddels 'n tweede machine upgraden van 2MB naar 8MB, waarvan de ombouwprocedure met de z.g. 'TwinHeader'-uitbreiding hierboven is gegeven in de punten 1 t/m 26) is een heel leerproces geweest en natuurlijk niet zo glad verlopen zoals ik heb beschreven. Zo is o.a. de behoefte aan het aluminium malletje pas ontstaan nadat ik een voet voor de helft vastgesoldeerd had en toen per ongeluk een dikke klodder soldeertin smeerde op de soldeercontacten daar waar de aansluitpennen van de memorycontroller moeten komen. De woorden die ik toen uitsprak zal ik maar niet herhalen.

De 'defecte' A5000 (zonder de uitbreidingskaart naar 8MB) heeft 'n tijdje probleemloos gewerkt met 2MB op moederbord, één memorycontroller (in de nieuwe voet) en een willekeurige RAM-uitbreiding van 2MB naar 4MB.

In de contravoet aan de onderzijde van de 8MB RAM-uitbreidingskaart zaten een heel stel slechte soldeerverbindingen. Met een soldeerbout is niet bij deze slechte verbindingen te komen en ik had de reparatie van deze kaart al opgegeven en daarom de z.g. 'TwinHeader' uitbreidingsset gekocht. Pas later realiseerde ik mij dat het betrekkelijk eenvoudig te doen was door een aantal draadjes aan te brengen (zie onderstaande foto; de foto is genomen halverwege die reparatie).

Omdat de beide uitbreidingen naar 8MB aanvankelijk niet wilden werken (van de eerste omdat er veel slechte soldeerverbindingen in zaten en van de tweede -de 'TwinHeader' - omdat ik niet wist dat deze alleen geschikt is voor 'n uitbreiding van 4 naar 8MB) heb ik de beide uitbreidingen verscheidene keren van de nieuwe voet afgehaald, de hele boel opnieuw gekontroleerd enz. Door deze experimenten is het zeer fragile voetje gebroken en werkte de machine helemaal niet meer vanwege slecht contact tussen de soldeercontacten in de voet en de aansluitlippen van de memorycontroller.

De breuk in 't voetje heb ik 'gerepareerd' door rondom dit voetje een bandje aluminium (6x2mm) te leggen, vooraf precies op maat gebogen en dit bandje strak te trekken met 'n 3mm boutje met moertje.

Inmiddels werken beide beide machines met hun 8MB RAM uitbreidingen.

Noot 1: 'n Operatie zoals hierboven beschreven is mijn inziens alleen maar voorbehouden aan mensen met enige ervaring op het gebied van hardware.

Noot 2: Houdt er verder rekening mee, dat een (eventuele) garantie van de leverancier van Uw computer vervalt, voorzover we na zo'n kleine 10 jaar nog van garantie kunnen spreken.

Charles Deckers

tel: 040-205 2238

email: charles_deckers@aconet.org