De laatste column van MC

Een paar maanden geleden kreeg ik (de redactie) behalve de column waar ik steeds op rekende, ook een toegevoegd bericht van Max van Loon. Het grootste gedeelte daarvan heb ik hieronder weergegeven.

Hi Peter,

Ik heb de laatste maanden steeds moeite gehad om de verhaaltjes tijdig klaar te krijgen. Ook al ging het vaak niet om 'hot'-nieuws. De reden? Steeds meer ben ik naar hot en dan naar her. Niet lang genoeg thuis om mijn verhaaltje te verzinnen, te voorbereiden, te corrigeren... ga maar door.

Ik heb dan ook besloten om met ingang van de nieuwe jaargang te stoppen met het schrijven van mijn stukjes. Gezien het 'tijdgebrek' is er altijd de kans dat je van mij niet of niet op tijd ontvangt. Niks aan te doen. Ik laat aan jou of je anderen wil oproepen. Helaas Peter maar zo is het. Dank voor jouw bereidheid om mijn vaak 'besmuikte' aanval op het systeem en diens ontwikkelaars te plaatsen.

MiC

Zoals U kunt lezen, stopt Max met het schrijven van deze vaste column. Hij heeft het lang gedaan, heel lang. Wanneer de eerste verscheen weet ik niet meer, maar toen ik begon met de redactie van de Asterisk was MisC er al. Terug rekenend kom ik op tenminste 7 jaar voor de periode dat deze artikeltjes verschenen. Trouw elke maand op tijd, tien keer per jaar. Dat maakt een grand total van 70 stuks! Het zou misschien wel leuk zijn om alle afleveringen een keer te bundelen.

Uiteraard respecteer ik de beslissing van Max, maar de nu ontstane situatie laat mij wel met een probleem zitten. En dat is: een vast onderdeel van de Asterisk houdt op te bestaan.

Kan en wil iemand het overnemen, met een eigen stijl, een nieuwe naam en een vaste regelmaat?
U misschien?

Hoe dan ook, leest U het volgende artikel goed, het is de laatste MisC. Bewaar hem goed, want het wordt misschien een verzamel-object!

M is C een column van MC

Dat is het dan, mijn laatste Misc; sommigen zullen zeggen 'wat jammer', anderen verzuchten 'gelukkig'. Als columnist moet je reëel zijn en beseffen dat je een visie hebt waar anderen het totaal niet mee eens hoeven te zijn. Het zij zo ofwel 'amen'. In tegenstelling tot wat ge gewend was van mij te lezen, nu geen opsporen van misstanden. Neen, deze laatste maal over de dingen des levens. Een stukje filosofie, dus.

In een Middelburgse bioscoop die alleen films vertoont die buiten het commerciële patroon vallen, was te zien 'Iris'. Voor wie niet op de hoogte is van -met name- de Engelse literatuur: Dame Jane Iris Murdoch was schrijfster van zeer hoog literair niveau. Zij schreef ook novellen, en verhandelingen op filosofisch gebied. De film was biografisch, ook over het leven in haar laatste levensfase als Alzheimer-patient en dan steeds terug beleeft van wat er 'toen' gebeurde.

Tussen haakjes, de ziekten van Alzheimer en Huntingdon gelijken op dementie maar zijn het niet: het is een afsterven van geheugencellen zonder vernieuwing daarvan. Net als een boom die al haar bladeren verliest: men ziet alleen de kale takken. In de takken zijn opgeslagen de belangrijke evenementen van vroeger terwijl de nieuwere gebeurtenissen geherbergd zijn in de bladeren. De film wisselt de Alzheimer periode af met vergelijkbare situaties uit de tijd dat Iris studente literatuur is aan het Somerville College in Oxford. Waar zij ook een relatie krijgt met haar professor en latere echtgenoot O J Bayley.

De film was Nederlands ondertiteld maar ik volgde liever het gesproken Engels vanwege de schoonheid van text. Een beetje William Shakespeare, niet goed te vertalen in welke andere taal ook. Ge weet dat het Engels een pure idioom-taal is, in tegenstelling tot de exactheid van de Franse taal. Daar heeft elk woord een vaste betekenis; in het Engels is de betekenis van dat woord geheel afhankelijk van de tekst. Zo zegt Iris dat zij bij de aanvang van de afgelopen wereldoorlog een student-vriendje heeft die, alvorens zich aan te melden voor het leger, met haar wil trouwen. Als hij dan aan het front zou sneuvelen, wist hij dat zij een weduwen-pensioen zou ontvangen. Zij heeft met hem een korte relatie en weigert hem te huwen. Hij sneuvelde. Geen weduwen-pensioen!; die terloopse opmerking is van een droge humor waarvan het gebruik alleen aan de Engelse taal schijnt voorbehouden.

De film begint met een wazig beeld van een onder water zwemmende oudere vrouw; pas later zie je de correlatie met het wazige leven van de Alzheimer patient. De momenten dat haar man woedend uitvalt als hij haar niet meer kan bereiken en hij dan weent. Uit liefde voor die vrouw die in een andere wereld leeft. Filosofie in pure en schone vorm.

In een lezing voor de UN stelt de oudere, maar dan nog niet door Alzheimer gevelde Iris dat de taal het voertuig is waarmee wij kennis doorgeven. En dat dus die taal het allerbelangrijkste is dat wij hebben. Dat wij aldus de taal in al z'n fijnheid moeten gebruiken, beter: exploiteren. En dan....het moment dat die taal met al z'n verwevenheden gaat haperen, dat wij niet meer kunnen communiceren, aan anderen onze ervaringskennis niet meer kunnen doorgeven. Jongeren zeggen dan vaak dat 'die ouwe heeft afgedaan'. Hoe bitter was het einde voor de stervende Iris, hoe bitter ook zal het zijn voor alle ouderen die de taal niet meer beheersen.

Ik besluit deze contemplatie over een film die tot nadenken aanzet. En ik hoop u te hebben aangezet om de 'besturing' van dat voertuig -alle soorten van besturing- te vervolmaken. Het voertuig, de taal: jullie voertuig, jullie taal.

Groetend,
Max van Loon