riscynieuws.net editie 24
door Kees Grinwis bij elkaar gesprokkeld

In deze riscynieuws.net, 24e editie - het eerste nummer van de 4e jaargang, is er aandacht voor de Castle Iyonix, nieuws van RISCOS Ltd en aandacht voor geruchten rond de MicroDigital Omega. Natuurlijk komen ook de 32-bit releases van diverse software pakketten (zowel commercieel als niet-commercieel) aan bod.


Om te beginnen is er aandacht voor de release van de 32-bit !System voor pre-RISC OS 5 machines, deze update is te vinden op de speciaal voor de Iyonix en 32-bit RISC OS ingerichte website.. Met deze update is het mogelijk om gebruik te maken van applicaties die 32-bit neutraal geschreven zijn. Zo is er een nieuwe CallASWI module die diverse RISC OS 5 SWI's beschikbaar maakt op een oudere versie van RISC OS. Zoals met alle software die nieuwe features op een oudere RISC OS machine beschikbaar maakt is ook hier het minimum system dat vereist wordt RISC OS 3.1!

Overigens is er op de site ook een schat aan informatie te vinden over RISC OS 5, de Iyonix pc, 32 bit API en uitleg over het schrijven van 32-bit neutrale code.


Hoewel de oproep voor gegevens over de geregistreerde filetypes al een tijdje geleden geplaatst werd -u kon dit al eerder lezen in 22.riscynieuws.net- wordt hij toch opnieuw geplaatst. Door een menselijke fout zijn de gegevens echter verloren gegaan. Omdat we nog steeds een zo compleet mogelijke database willen, is het gewenst dat iedereen die een geregistreerd filetype in gebruik heeft meewerkt. Dus heeft u een (ooit bij Acorn) geregistreerd filetype in gebruik? Geef het dan door aan RISCOS Ltd. Meer informatie, over de te verstrekken gegevens, vindt u in het originele of het nieuwe persbericht.

Naast een oproep om (opnieuw) mee te werken aan het samenstellen van de "RISC OS Filetype Database", ook nog nieuws over een nieuwe editie van RISC OS 4.0. Als bijproduct van het werk aan Embedded RISC OS komen er namelijk nieuwe ROM sets beschikbaar, deze nieuwe ROMS zullen RISC OS 4.05 bevatten. Nieuw in deze versie is de ondersteuning voor interlaced PAL en NTSC schermmodi, tevens zullen een aantal ROM patches geïntegreerd zijn. De ROMS zijn te verkrijgen als een upgrade van RISC OS 3.7 voor 120 UKP en als een update van RISC OS 4.02 voor 60 UKP. De ROMS zijn primair bedoeld voor gebruikers van het "Millipede Professional Graphics" systeem en bevatten voor de rest geen nieuwe features.


In deze rubriek is al veel over de MicroDigital Omega geschreven, toch is de machine nog steeds niet uit. Dat dit wel aanstaande is blijkt uit steeds meer geruchten. Zo was er op het Acorn Cybervillage te lezen dat Paul Beverly, van het blad Archive, aan zijn abonnees meegedeeld heeft dat de computer binnenkort beschikbaar zal komen. Het bericht, dat alweer van 18 januari is, spreekt over een termijn van twee weken. Ik neem dan ook aan dat in de 1e week van februari nieuws hierover zal komen op de MicroDigital NewsDesk.

Datzelfde bericht spreekt overigens over een systeem dat zou werken met een 1GHz XScale en een prijs van £1149+BTW. In hoeverre dit op waarheid berust zal alleen de tijd ons kunnen leren, ik denk persoonlijk dat we dit soort berichten vooralsnog niet hoger moeten wegen dan geruchten. Zolang niet door MicroDigital het tegendeel wordt beweerd, ga ik er vanuit dat het systeem geleverd zal worden met een 300MHz StrongARM.

Als er daadwerkelijk nieuws over de Omega te vertelen is, dan zal ik hiervoor extra aandacht geven op www.riscynieuws.net in een speciale editie.


ArtWorks is een van de meest gebruikte pakketten voor RISC OS. Zoals al in de vorige riscynieuws.net al gemeld werd, heeft MW-Software nu de beschikking over de volledige broncode van deze applicatie.

Inmiddels staat er op de site van MW-Software een roadmap, met daarin de planning voor de release van een nieuwe versie van ArtWorks die volledige 32-bit compatibel zal zijn. Uit deze roadmap blijkt dat het de bedoeling is om de nieuwe versie van ArtWorks (versie 2!) rond maart 2003 uit te kunnen brengen. Naast het converteren van de software naar 32-bit wordt tevens de gebruikersinterface onder handen genomen, ook is het de bedoeling dat er nieuwe features in zullen zitten. De nieuwe versie van ArtWorks heeft wel als nadeel dat de minimum systeemeis van een ARM2(!) naar een ARM6 is verhoogd. De minimale RISC OS versie zal dan ook 3.5 zijn.

Omdat het converteren van de huidige code naar een 32-bit compatibel programma enorm veel energie kost is deze alleen beschikbaar als een betaalde opwaardering. Tevens is het mogelijk om ArtWorks2 te kopen als een volledige versie.

Naast een 32-bit versie van ArtWorks is er ook een 32-bit compatibel versie van AWRender Plus module. Deze is nu gratis te downloaden, dit in tegenstelling tot de eerdere versie van de AWRender Plus module. Hoewel deze versie nu niets meer kost, wordt een donatie nog steeds op prijs gesteld. Door een donatie aan MW-Software te doen kunt u bijdragen aan de ontwikkeling van AWViewer/AWRender Plus. Voor de statistici onder ons: AWRender Plus is op een Iyonix ongeveer 2 tot 2.5 keer zo snel als op een RiscPC.


Niet alleen MW-Software werkt aan 32-bit applicaties, ook R-Comp heeft van diverse programma's uit haar portofolio een 32-bit (of RISC OS 5 compatibel) versie uitgebracht. Voor deze updates moet echter wel betaald worden, overigens is dit dan de eerste keer dat voor een update betaald moet worden bij R-Comp.

De belangrijkste reden hiervoor is de tijd die er gaat zitten in ondersteuning en ontwikkeling van de 32-bit applicaties. De prijs voor een update bedraagt per pakket 15 UKP. Overigens zijn er diverse uitzonderingen op deze regel, meer hierover kunt u vinden op de site van R-Comp over de beschikbaarheid van 32-bit versies van hun software.

Overigens heeft men voor trouwe klanten een maximum aan het te betalen bedrag gesteld. Als u in één keer opgeeft van welke pakketten u een 32-bit versie nodig heeft is het maximum wat er betaald moet worden 75 UKP.

Voor klanten buiten het Verenigd Koninkrijk komt er per pakket een toeslag van 2 UKP voor de verzendkosten en is het maximum bedrag dat trouwe klanten moeten betalen 80 UKP.


Van het Artex spel TEK 1608 is een update verschenen. De 'Pyro update' bevat diverse verbeteringen ten opzichte van de originele TEK. Verbeteringen zijn er bijvoorbeeld in de AI (kunstmatige intelligentie) en in de stabiliteit van het spel. Een volledige lijst van de verbeteringen kunt u vinden op de TEK website.

De update is overigens gratis te downloaden, het is dus een must have voor diegenen die het spel gekocht hebben.


Het Unix porting project is al eerder onder de aandacht van de lezers van deze rubriek gebracht, op dit project komt nu een uitbreiding voor mensen die interesse hebben in een omgeving die men kan gebruiken om zelf (de) software te porten.

Deze uitbreiding is er nadat diverse mensen hun interesse hiervoor hadden geuit. Dit project, dat heel toepasselijk 'Unix Porting Project Developers' gedoopt is, zorgt ervoor dat diverse hulpmiddelen met support beschikbaar komen voor de geinteresseerden.

Om te voorkomen dat men niet aan geld- en tijdverspilling doet is het noodzakelijk dat aangetoond kan worden dat men ook daadwerkelijk al enige ervaring heeft met het ontwikkelen van software heeft. Hoewel enthousiasme en leergierigheid eventueel ook kunnen gelden als vervanging van deze voorwaarde.

De kosten van het 'UPP Developers' project bedragen 25 UKP voor mensen die al een gewoon abonnement hebben. Na het afsluiten hiervan krijgt u de tooltjes thuisgestuurd. Er zijn een paar beperkingen aan het gebruik hiervan, maar deze zijn niet moeilijk of lastig.


Ook gebruikers van Jaffa Sofware's WimpWorks, een IDE om BASIC WIMP programma's mee te schrijven, hebben nu de mogelijkheid om over te gaan op een versie die 32-bit compatibel is - dus werkt op de nieuwe Iyonix pc van Castle. Ook bestaande programma's zijn snel om te zetten, simpelweg laden en opslaan in de nieuwste versie is voldoende (als er tenminste geen gebruik gemaakt wordt van 26-bit inline assembler of een 26-bit module).

Helaas moet er ook voor deze upgrade betaald worden, als u versie 2.29 of eerder gebruikt dan kost de upgrade 9.99 Britse Pond. Voor de volledige versie moet nu 39.99 UKP worden betaald.


Een computer is niet erg nuttig als er geen (of onvoldoende) software voor beschikbaar is. Dit zet de Iyonix duidelijk op achterstand t.o.v. de huidige RISC OS machines. Want ondanks dat de machine 2 tot 4 keer sneller is, zonder programmatuur heb je niets aan het ding.

David J. Ruck, bekend van de applicatie !ARMalyser, heeft een aantal programma's geconverteerd van 26-bit code naar 32-bit code. Het gevolg is dat deze software wel werkt op een Iyonix pc. De minimum systeemeis van veel van de programma's is ARM6, en alle applicaties zijn getest met RISC OS Select en uiteraard ook op de Iyonix.

Hieronder een lijst met applicaties die Iyonix compatibel gemaakt zijn:

(Een volledige beschrijving van de applicatie is terug te vinden op de conversie site zelf)


De ene RISC OS gebruiker vervloekt het programma, de andere (waartoe ondergetekende ook bij zit) RISC OS gebruiker kan niet zonder: Het programma Director, een handig hulpmiddel om menu's mee te maken, snel door de directory-structuur te wandelen en nog vééél meer. Inmiddels aanbeland op versie 0.32, met diverse vernieuwingen in de module zelf en de totale !Director suite.


Het terminal- (en telnet-) programma Nettle is inmiddels aangekomen bij versie 0.2032r, in deze versie zijn er diverse nieuwe features bij gekomen (bijvoorbeeld <CTRL><F2> sluit een venster met een afgesloten sessie), zijn bestaande features verbeterd en er zijn natuurlijk fouten verwijderd. Hiernaast is de applicatie verder geoptimaliseerd qua snelheid.


!CCRes is een hulpmiddel om Toolbox Resource files (bestandstype FEA) te converteren van en naar text formaat. Dit is bijvoorbeeld handig als er 2 Resource files vergeleken moeten worden of als er aan vertalingen van een Toolbox applicatie gewerkt moet worden.


Van Mark Beerling's programma's !STRing, !SAMP en !VwSprt zijn weer nieuwe versies uitgekomen. Zo heeft de gebruiker in het programma !SAMP (Sprite Animation and Manipulation Program) de beschikking over meer effecten (nieuw zijn twee rotatie-effecten en een 'Ticker Tape' effect).

Hiernaast is er voor deze 3 programma's een fix beschikbaar zodat ze werken op RISC OS 5.


Van Brandy, de portable BBC BASIC V interpreter, is weer een nieuwe versie (1.13) verschenen. Deze versie heeft uitbreidingen in de COLOUR, DIM, GCOL en MODE commando's. Tevens zijn er nu ports beschikbaar naar MacOS X en FreeBSD, dit bovenop de ports naar NetBSD, Linux, DOS en Windows - uiteraard is er ook een RISC OS versie beschikbaar (dit is de compleetste versie).

Brandy zou(!) gecompileerd moeten kunnen worden met de 32-bit compiler van Castle.


MPEG bestanden, met geluid, afspelen op RISC OS is lange tijd onmogelijk geweest. Totdat KinoAMP uitkwam. Nieuw in versie 0.24 is de mogelijkheid tot het afspelen van meerdere MPEG bestanden en de aanwezigheid van een mute optie. Voor het afspelen van de audio wordt gebruik gemaakt van AMPlayer (minimale versie 1.36 of hoger).

KinoAMP is 32-bit compatibel, maar een 32-bit AMPlayer is nog niet beschikbaar!


In vrijwel ieder programma is er wel een optie om de instellingen te bewerken (via de menu-optie 'Keuzes...' of 'Choices...'), vanuit het venster wat dan geopend wordt kan de gebruiker het programma naar eigen wens configureren. !ConfiX is een universeel configuratieprogramma van XAT dat een ieder vrijelijk mag gebruiken voor niet-commerciële programma's. Het configuratie pakket is zelfs al in het Nederlands beschikbaar, maar als je bedenkt dat XAT de vertaler is van o.a. Impression en ArtWorks dan is dat natuurlijk geen verrassing.

!ConfiX is 32 bit compatibel.


De modules AppFS, DAFS, ModFS en VarFS zijn een poging om (bijna) alles wat binnen RISC OS aanwezig is in een bestandssysteem te verpakken. Een uitgebreide beschrijving en een download link zijn te vinden op de website van de schrijver van de modules Daniel Ellis. Niet iedere module is even nuttig, maar het zijn wel grappige voorbeelden met wat mogelijk is met RISC OS.

De modules zijn 32 bit compatibel.


Dit was alweer de 24e aflevering van riscynieuws.net. Hierin was ondermeer aandacht voor de nieuwe 32-bit compatibiliteit modules van Castle, 32-bit software van R-Comp en een 32 bit versie van ArtWorks. Ook was er aandacht voor het 'Unix Porting Project Developers' en de geruchten rond de Omega.

Voor nu hartelijk dank voor uw gewaarderde aandacht, bedankt voor het lezen en tot de volgende keer.
Kees Grinwis

Disclaimer: Het tonen van het 32-bit compatibiliteits symbool geeft geen enkele garantie dat een applicatie ook werkt op een 32-bit RISC OS; alleen dat de maker/distributeur aangeeft dat deze 32-bit compatibel is!