Ruiken aan de Iyonix
Paul Porcelijn beschouwt kritisch

Tsja, ik ben geen Echte Tester, mijn mening telt dus niet. Maar de BigBendemo-machine stond deze week bij ons thuis. Kersvers van de importeur, nog in dichtgeplakte doos. Ik kon de verleiding niet weerstaan om even binnenin te kijken.

De doos bevat (geheel in Acorn traditie) alleen karton en geen piepje schuim. Mooi! Dus uitpakken lukt zonder stofzuiger. Te voorschijn kwam:

De kast

Meteen aansluiten kon niet, dus eerst maar eens de kast bekeken. De wat bleke voorkant wordt opgefleurd door twee lichtblauwe knopjes. Opfleuren is hun voornaamste taak, want qua functie horen ze bij de achterkant: de ene is de softstart/sluimerknop, de andere is de (onbeschermde) resetknop.
Je zou voorop ook de aan/uit schakelaar verwachten, maar die zit aan de achterkant en is gewoon zwart. Nou ja, alles went.

Aan de voorzij zie ik verder: 1 cd-lezer/schrijver (+ ruimte voor een 2e), 1 diskettestation (+ ruimte voor een 2e), een dubbele USB-aansluiting, 2 lampjes voor "power" en "harddisk".

Aan de achterkant zit (bijna) alles wat je op een pc verwacht: 4 seriële poorten (2x D9-RS232 en 2x USB), netwerk (alleen UTP, geen coax), 3x geluid (mic, stereo in, stereo uit), video (D15-VGA). Wat mis ik? Parallelpoort, modem, PS2 muis/keyboard: de gaten zitten er, maar een zilveren sticker bedekt ze. Ook mis ik een doorlusplug voor de beeldscherm-netvoeding.

Geen van deze "missers" is ernstig:

Binnenin

Wat zit er in de kast?
Dat valt makkelijk na te gaan: de metalen kap zit vast met vier kruiskop-boutjes aan de achterkant. Schroef ze los en zie, je schuift de kap moeiteloos weg. Dat gaat bij heel wat pc's knap lastiger! Binnenin:

  1. Netvoeding 250W atx met 2-speed ventilator. Draait meestal op halve snelheid (bijna onhoorbaar), tenzij het volop zomer is. 250 watt is het maximum dat deze voeding kan leveren. Voor een gewone pc is dat te krap, daar heb je 350 watt nodig als je een beeld zonder ribbels wilt en geluid zonder brom. Maar deze pc heeft een ARM-processor. Het werkelijke verbruik is 45 watt (net zoveel als een StrongArm RiscPC).
    - Aan/uit schakelen: je moet deze voeding na gebruik niet in de slaapstand laten staan (blauwe knop) maar ook echt uitschakelen (achter op de pc) want in de slaapstand gebruikt de voeding nog altijd 20 watt: ongeveer net zoveel als een kerstboomverlichting. Iets dergelijks geldt ook voor beeldscherm en printer: moderne types vallen in slaap als ze van de pc geen signaal meer krijgen, maar het sluimerend stroomverbruik is meer dan je zou verwachten. Ik meet bijna 40 watt. Op jaarbasis 356 dagen x 24 uur x 40 watt = 340 kWh en dat kost al gauw zo'n 40 euro. Schakel daarom al die apparaten uit.
  2. Moederbord atx-baby-formaat met daarop vastgesoldeerd: processor, soundchip, 2x RS232, rtc-klok met lithiumcel (niet oplaadbaar). Het moederbord heeft de volgende slots: 1x ram (184pin dimm), 4x pci, 2x ide, 1x fdd, 1x podule.
    - De processor is een Intel FW80321M600: type Xscale 600MHz, zonder koelribben en ventilator. Vervanging (later) door een sneller type is niet mogelijk.
    - Bij geheugenuitbreiding kan geen module worden bijgeplaatst, de oude module wordt domweg vervangen. Jammer, maar daar staat tegenover dat nu voor 't eerst een RiscPC op de markt komt met een bijdetijds geheugentype! De Iyonix gebruikt het hypermoderne "Dual Data Rate" Synchroon geklokte Dubbel-poort Dynamisch RAM (kortweg DDR-SDDram).
    - Twee pci-slots zijn in gebruik. In het eerste zit een 64-bits-pci videokaart. Dat is opmerkelijk, want in de pc-wereld is een 32-bits verbinding gangbaar (pci of agp). Welaan, 64-bits-pci is wel anders, maar zeker niet slechter.
    - In het tweede slot zit een 32-bits-pci usb-kaart (met 4 poorten). Hee, dat is raar, waarom zit die kaart in het verkeerde slot? Omdat de twee resterende slots onbruikbaar zijn, want die worden geblokkeerd door de connectors voor de analoge audioverbinding met de cd-drives (PL800 en PL801). Ai, ontwerpfoutje! Valt met wat buigen en knippen wel te verhelpen, maar dat geeft een hoop gepiel. Dit moederbord is Revision 0.29; in de volgende productieserie zal Castle het vast wel verholpen hebben.
    - Een van de ide-slots is vrij, de andere is bezet met harddisk en cd-drive.
    - Poduleslot: hierin past een kaartje met 2 podule-connectors, maar die podules blokkeren dan (opnieuw!) de twee vrije 32-bits-pci-slots. En de podulegaten in de achterwand van de kast zitten scheef tegenover het poduleslot. Ai, tweede ontwerpfoutje! Of levert Castle hierbij een speciale podulekaart met zigzag-ontwerp? Maar dan zit de harddisk-voedingssteker in de weg...
    - Harddisk: 75Gb Samsung SV8004H ide-udma. De spindle-motor maakt bij normale temperatuur wat meer geluid dan de ventilator in het netvoedingskastje. Na verloop van vele maanden wordt het gejengel van de motorlagers soms wat sterker, leert de ervaring, maar voorlopig valt het erg mee.
    - CD-drive: Sony CRX210E1 ide-atapi (read/write/rewrite)
    - Diskettestation: standaardtype, maar met niet-gekruiste datakabel.

Snelheid

Inmiddels heb ik een passend netsnoer opgeduikeld en de Iyonix aangesloten. Joepie! Alles werkt meteen. Er hoeft niets ge-unzipt en geinstalleerd en afgeregeld te worden. Bij een nieuwe windows-pc ben je daaraan al gauw een (lange) avond kwijt.

De meegeleverde software is meer dan alleen het besturingssysteem. Castle levert in feite een compleet officepakket mee: spreadsheet, tekstverwerker, browser. Als ik er dieper induik zal ik nog wel wat onvolkomenheden tegenkomen, maar dat is de volgende fase.

Ik heb nu de kast bekeken en het energieverbruik gemeten. Mijn bevindingen heb ik hierboven genoteerd. Nu de snelheid. Die heb ik nog niet gemeten, maar ik kan er wel al iets over zeggen. Belangrijk voor de snelheid zijn: processor, werkgeheugen, moederbord, videokaart, harddisk. Maar het is onzin om alles domweg op te tellen.

Processor: De Xscale 600MHz is intern ongeveer 2x zo snel als mijn opgevoerde StrongArm. Maar alleen zolang de processor intern bezig is, dus zeg 10% of hooguit 20% van de tijd. Dan telt het snelheidsverschil ook maar voor 20% mee. Dat geeft dan 20% van 200% = 40% snelheidswinst en helaas, dat merk je nauwelijks.

Geheugen: omvang. Windows machines worden sneller als ze veel, erg veel geheugen hebben. Maar dat ligt aan windows. Mijn oude RiscPC heeft 66Mb, de BigBen Iyonix heeft 512Mb dus 8x zoveel, dus ik hoef minder naar harddisk te swappen. O ja? Ook nu al draai ik gewoonlijk met 100% van mijn data in het werkgeheugen. Dan levert 8x zoveel geheugen 0% snelheidswinst op.

Geheugen: snelheid. Geheugenchips zijn de laatste decennia niet veel sneller geworden, het duurt nog steeds zo'n 75 nS (nano-seconden) voordat ze na het aanspreken hun data afgeven. Dat getal staat ook op de chips. Maar als je 8 chips heel kort na elkaar "triggert" spuwen ze na een (lange) pauze ook snel achter elkaar hun data uit, zodat het lijkt of ze 8x zo snel gaan: ca. 9 nS. Doe je dat foefje om-en-om met 16 chips, dan kun je nog eens dubbel die snelheid halen: Dubbel Data Rate, ca. 5 nS. Natuurlijk kan zo'n geheugenmodule dat maximum slechts kort volhouden, de gemiddelde snelheid ligt veel lager. Vergelijk het maar met de topsnelheid van een auto.

Moederbord. Een belangrijke bottleneck is de interne transportsnelheid van het moederbord. Als het geheugen elke 5 nS data levert, dan moet die met 200MHz (burst-)snelheid worden afgevoerd. Kan het Iyonix moederbord dat aan? Dus 12x zo snel als de 16MHz van de oude RiscPC? Het staat niet in de Iyonix specificatie. Maar wees gerust, ook in de gewone pc-wereld zijn er nog nauwelijks moederborden die deze snelheid aankunnen. Laten we realistisch blijven: 100MHz moet lukken, dus 6x zo snel als de oude RiscPC. Als dat de maximumsnelheid is, wat is dan de gemiddelde snelheid? Laat ik doen of het een auto is. Die kan 200 km/h maar haalt gemiddeld 60 km/h, dus 30%. Dan zal de Iyonix dankzij sneller geheugen en sneller moederbord 30% halen van 6x de RiscPC, zeg maar: 2x zo snel als de oude RiscPC.

Harddisk. Lezen en schrijven gaat veel sneller dan vroeger, maar nog steeds onvergelijkbaar langzamer dan de computer zelf. Zorg gewoon dat prog en data in je werkgeheugen zitten, dan kun je de harddisk verder vergeten. Nou ja, niet helemaal. Zeg dat de harddisk vroeger 100x zo traag ging als de rest en nu nog maar 50x zo traag. Dus nu in verhouding 2x zo snel. Zeg dat je 5% van je tijd de harddisk aanspreekt. Dan telt de snellere harddisk voor 5% mee in het resultaat. Eigenlijk telt-ie dan helemaal niet mee, want 2x zo snel + 2x zo snel = 2x zo snel. Vooruit, vanwege de 40% snellere processor wordt de hele handel 140% x 2x = bijna 3x zo snel.

Zo.
Nu ga ik meten of het klopt.
Wordt vervolgd.