De Iyonix op bezoek in de regio Twente.
een verslag van Frans Gasthuis

Uiterlijk
Er staat Iyonix op de kast en twee knoppen hebben een baby-blauwe kleur... (gelukkig is het woord 'computer' mannelijk, anders waren ze misschien baby-rose)... en dat is het dan wel zo'n beetje. Een revolutionair ontwerp was - gezien de financiële situatie - ook niet te verwachten, maar zo onopvallend... daar valt een aspirant koper inderdaad niet op (En er zullen er toch heel wat verkocht moeten worden om de ontwikkelingen gaande te houden.) Zelfs een verwijzing naar RISC OS kan er niet af... want het staat er niet op.

Het ging me een beetje te ver om de (club-) Iyonix in een andere behuizing te plaatsen. Maar de kast kon wel onder de tafel staan, door er (tijdelijk) een draadloos toetsenbord aan te hangen in combinatie met een optical scroll-muis. Zo'n muis werkt prima want het wieltje fungeert als menu-button. Helaas wordt de scroll functie (nog) niet ondersteund. Zo komen we dan meteen bij het meest belangrijke, het systeem zelf.

De computer startte (zoals te verwachten) snel en (verrassend, prettig) stil op. De hoeveelheid aanwezige software was uiteraard nog niet overweldigend, maar komt tijd, komt software.

Internet en netwerk
Eerst maar eens kijken of we op het internet kunnen komen. Op de computerlokatie (een basisschool) is een WindowsNT netwerk met een kabelverbinding naar kennisnet.nl (=speciaal voor het onderwijs opgezet.) Na wat wijzigingen in de configuratie en de nodige herstarts leek dit eerst niet te lukken, todat geheel onverwacht... moet de Iyonix misschien vaker gereset worden of kwam het omdat we even, met behulp van de bijgeleverde schroevendraaier een kijkje in het inwendige van de machine hadden genomen... bleek dat er via de router inderdaad toch een internet verbinding tot stand was gekomen.

Toen bleek ook dat 'Oregano2' heel redelijk zijn werk doet. 'Flash' wordt, zo te zien, prima ondersteund. Met javascript heeft de browser wel problemen; er verschijnen geen foutmeldingen, maar het uit te voeren script wordt simpelweg genegeerd. (WindowsXP had dit probleem eveneens, omdat BG blijkbaar niet wilde betalen voor de rechten.) Of Oregano wel genoeg geld heeft, of het anders weet te regelen, moeten we dan maar afwachten. Een klein schoonheidsfoutje, dat uiteraard niet voor rekening van de browser komt, is dat het euroteken niet wordt afgebeeld. Dus nog wel een keer het font aanpassen!

Na dit succes ook maar eens kijken of we verbinding kunnen krijgen met de WindowsNT-server. Helaas, we zullen dan wel een programma als LanMan98 nodig hebben, want met de aanwezige software (OmniClient) lukte het niet. Een latere poging om alsnog een gecombineerd WindowsXP-RiscPC-netwerk te benaderen strandde eveneens. Jammer, want zo wordt het een stuk lastiger om software en bestanden even over te zetten om uit te kunnen proberen, maar gelukkig is daarvoor is de CD-brander uitgevonden.

Software
Eens kijken welke 'oude' software werkt op de Iyonix. Laten we maar beginnen met !PackDir, dat zou het overzetten een stuk eenvoudiger maken ten aanzien van de filetypes ... helaas. (Misschien past John Kortink het programma nog een keer aan.) Dan maar zippen met !SparkFS (dat al op de nieuwe computer staat) en jawel, enkele (kleine) programma's blijken te werken zoals: !ColourDef, !Makro, !WebMapper en !SpiroDraw. Van sommige andere programma's zijn updates beschikbaar. Zelf vind ik AppDock2 (van Martin Würthner - vooral bekend van o.a. de ArtWork modules en binnenkort ArtWorks zelf) wel handig. Ook !FontCat van Paul Vigay staat (als ongeregistreerde versie) ondertussen op de Iyonix om fonts te kunnen bekijken. Daarom ook maar meteen enkele oude fontjes gecopiëerd: Aachen, AvantGarde, Heidelberg, Hobo, Scribe, Shogun en Technical. Ze (b)lijken allemaal probleemloos te gebruiken.

Bestanden
Dan maar eens enkele bestanden uitproberen. Oude Ovation Pro-documenten worden probleemloos geopend in de nieuwe (demo)versie. En hoe zit het met plaatjes/foto's importeren? Sprites, Jpegs en Tiffs worden bijzonder snel op hun plaats gezet. Bij Tiff-files wordt er bovendien niet meer gewerkt met een 'keuze-tussenscherm' zoals gebruikelijk op de RiscPC. Zelfs Gif-files (hoewel weinig zinvol) laten zich verwerken.

Enigszins vreemd is het gedrag bij het importeren zonder eerst een 'frame' te maken. Dan lijkt zo'n foto eerst maar half geplaatst, daarna laat hij zich vergroten enz. maar bij het plaatsen van nog een foto, lijkt de eerste foto weer verdwenen ... en daarna toch ook weer niet. Conclusie: maak liever eerst een frame om de afbeelding daarin te plaatsen. Uiteraard gaat het importeren van draw-files prima, ook saven van drawfiles rechtstreeks uit !Draw gaat goed. Nog weer iets vreemds: vanuit !SpiroDraw lukt dit laatste niet. Dan moet de file eerst naar de harde schijf worden gesaved.

Snelheid
Het plaatsen van beelden in Ovation gaat beduidend sneller dan op de RiscPC (niet alleen vanaf de HD maar ook vanuit de ramdisk) hoewel een dergelijke tijdwinst nu ook weer niet betekent dat je er echt profijt van hebt. Dan maar een echte (?) snelheidstest: men neme een 7 Mb Tiff-file (toevallig 1299 x 1794 pixels) en zet deze met !ChangeFSI om naar een sprite met als instellingen: kleuren 16 M en scaling 4 x 1 (waarom dat resulteert in 1599 x 2153 pixels is me een raadsel, maar goed...) Het resultaat: op de Iyonix duurt dit 9.60 sec. Ter vergelijking: Op mijn RiscPC (met Kinetic processor card en 110 Mb) laat het resultaat 21.50 sec op zich wachten. Even rekenen... dat is: 2,23958333 keer zo snel. Jammer dat mijn 26bits versie van !Photodesk niet werkt op het nieuwe systeem want dit opent perspectieven!!!Overigens was de genoemde !ChangeFSI scaling van 4 x 1 het maximum, daarboven ging het fout.

Printen
De aanwezige printkabel blijkt (volgens voorgaande test-rapporten) te werken. Dat hoefde ik niet meer uit te proberen... hoewel dat ook moeilijk zou gaan met enerzijds een niet aanspreekbare netwerkprinter en anderzijds een Epson oversized A3 Photoprinter waarvoor de software ontbreekt. Een mooie gelegenheid om mijn (toch al) favoriete printtechniek te inspecteren: in printer control activeer je de PoScript (Postscript level 1) met als connection: to file. Vanuit de demo-versie Ovation Pro (de save-optie is uitgeschakeld, maar printen kun je natuurlijk wel) print ik vervolgens een postscript-file naar de HD. Zo'n file (met windows-extentie: printout.ps en in RISC OS-taal: printout/ps) wordt feilloos door Adobes Acrobat-distiller omgezet naar een PDF-file, die dan ook op een 6 kleuren photoprinter te verwerken is. De Iyonix heeft echter GhostScript aan boord met het daaraan gekoppelde ps2pdf. De vlag dekt hier precies de lading en het programma zet werkelijk keurig en snel de hierboven beschreven printout/ps om naar een PDF-file. De 32 bits public domain PDF viewer (van o.a. Leo Smiers) laat hier geen twijfel over bestaan.

Zonder netwerk-verbinding is de PDF-file niet rechtstreeks over te zetten naar de computer waar de printer op aangesloten is. Des te meer een reden om de CD-brander op de Iyonix uit te proberen. Met !CDBrnLite zou dat moeten lukken en na een beetje goochelwerk met de instellingen (eerst data layout by given dir. - hetgeen een CD-image oplevert - en vervolgens met write data CD) gaat het schrijven, ondanks de vele (niet fatale) foutmeldingen, voortreffelijk. Waarom dan toch die foutmeldingen? Misschien hadden we iets anders in moeten/kunnen stellen, maar nu betrof het zgn. fouten in de namen. Een applicatie copiëren houdt op deze manier dan ook in dat je later handmatig de filetypes aan moet passen. Het enige echte probleem, tijdens het schrijven, deed zich voor bij een directory naam als 'ps>pdf'. Het 'groter dan teken' werd volkomen verkeerd geïnterpreteerd en leverde een 'empty' directory op. Door de naam vóór het schrijven van de 'image' te wijzigen in 'ps2pdf' was het probleem echter verholpen.

Aanschaffen of niet
Mijn conclusie: Ik zou m'n RiscPC met alle plezier 'omruilen' tegen een Iyonix maar 'kopen' is toch weer een ander verhaal. Het grote voordeel van 32bits is, vreemd genoeg, ook een groot nadeel. Naast de prijs voor de computer zelf (t/m 28 febr. ??? als speciale aanbieding 2465 Euro - exclusief monitor, optische muis, modern toetsenbord en nieuw omhulsel) komt de software.
Alle (?) grote pakketten moeten geschikt gemaakt worden voor 32bits en vervolgens aangeschaft. Nu zijn die programma's gemiddeld lang niet zo duur als bij MS, Adobe of Macromedia, maar alles bij elkaar kon dat nog wel eens aardig in de papieren lopen. Welliswaar komt er een 26bits 'Aemulor' (een demo-versie is er al) voor 50 Engelse ponden, maar om nu eerst 2465 Euro uit te geven voor een snelle computer om vervolgens aan de rem te trekken...
Af en toe doe ik mee aan een loterij, misschien win ik ooit nog eens genoeg om de Iyonix aan te schaffen want RISC OS (zeker in combinatie met de XScale processor) blijft een prachtig systeem.

Frans Gasthuis
regio Twente