Wees goede maatjes met je papiermaten
waarmee Henri Derksen alles op papier krijgt

In de praktijk blijkt het instellen van een printer en diens papiermaten nogal eens vreemde effecten op te leveren. En al helemaal als men van printer gaat veranderen en/of dat tijdelijk doet. Gebruikers klagen dan dat er tekst wegvalt en/of een enkele regel op een nieuw vel komt, wat op verspilling lijkt. Hoe dit alles nu te optimaliseren.

In de eerste plaats ga ik er van uit dat je gebruikt maakt van een recente versie van het programma !Printers (b.v. 1.62 van 14 juni 1999, zoals meegeleverd met de RISC OS 4.02 CD-Rom) en dat die intussen draait, d.w.z. op je iconbalk staat. Heb je nog geen RISC OS 4, zorg dan in ieder geval voor versie 1.53 (deze staat o.a. in de download van UniCorn BBS). Het kan geen kwaad om voor extreme situaties (netwerkprinten b.v.) ook nog een oudere versie van !Printers (1.28c) ergens (op diskette) achter de hand te hebben.

Nadat we een printer hebben gekozen en geïnstalleerd moeten we de juiste papierformaten gaan instellen. En nu wordt het ietsje moeilijker. Natuurlijk kun je een standaard maat nemen die al in het lijstje vermeld wordt, maar nog beter is het om een nieuwe helemaal op onze praktijk afgestemd te gaan maken. Jaren geleden heeft een vroegere regio Oost voorzitter mij dat eens voorgedaan. Click menu op de printermanager die op de iconbalk staat, en kies voor Edit paper sizes... Nu gaan we een hele nieuwe maken, dus noemen we die voorlopig: Nieuw A4. Later kunnen we die wel hernoemen als we willen. Als breedte (width) en hoogte (heigth) stellen we de officiële maten in: 210.0 mm en 297.0 mm voor het bekende DIN A4 formaat. En nu komt het, heel belangrijk: alle overige maten stellen we (tijdelijk) in op de waarde 0 (=nul). Dus zowel bij Graphics margins als bij Text margins, en dan save. Vervolgens kiezen we in !Printers => Menu => Printer control... en kiezen daar bij paper het zo juist door ons aangemaakte papier-definitie: Nieuw A4.

Dan starten we het programma !Draw op en openen een nieuwe tekening. Om goed te kunnen zien wat we doen drukken we op de middelste muis-menu-toets en kiezen: Misc => Paper limits en zetten en vink bij Show, Portrait en A4. Dan tekenen we 4 circels, op elke hoek een, waarvan 3/4 (opzettelijk) naast het papier terecht zullen komen (zie voorbeeld bijlage). Uiteraard hebben we ervoor gezorgd dat het papier goed in onze printer ligt. Als we nu deze pagina met 4 circels vanuit !Draw gaan printen, dan kunnen we daarna exact meten wat de printer om technische redenen weglaat. Wij hadden immers onze papermargins allemaal op 0 =(nul) gezet. Stel dat onze printer aan de bovenrand 4,5 mm weglaat en links en rechts ook, en onder wel 14 mm (deskjet b.v.) Door deze test weten we dus de technisch maximaal afdrukbare ruimte van het papier. Nu kunnen we de papermarges op die maximaal mogelijke maten instellen. Dus kiezen we weer voor Edit papermargins en stellen nu de Top, Left, Right en Bottom maten in zoals we zelf gemeten hebben. Na een save, zal als het goed is ook in !Draw een grijze niet bedrukbare papierrand te zien zijn als Show paperlimits aan staat. Voor !Edit, !Draw en !Paint e.d. staan ze nu goed.

Maar nu nog onze !Impression Publischer goed zien in te stellen. Dat programma en ook !Ovation Pro werkt met zogenaamde Master Pages. Dit zijn hoofdpagina-indelingen waarmee het programma altijd begint. Die kunnen we nu dus ook optimaliseren. !Publisher => Menu => View => Master Pages = Shift Ctrl F2 selecteer vervolgens elk frame en pas daarvan de maten aan zodat het frame gelijk komt te liggen met de maximale te bedrukken afmetingen. Grijs is niet bedrukbaar, en wit dus wel. En het grijze gedeelte komt nu perfect overeen met wat technisch maximaal mogelijk is met onze (zelf geteste) printer. Meestal willen we minder dicht aan de boven en linker rand beginnen. dat kun je dan prima regelen door de kantlijn verder naar rechts in te stellen, en/of door een nieuw (grafisch) frame te plaatsen.

Waar kan het nu fout gaan? Bijvoorbeeld als het (masterpage) frame langer doorloopt, dan je printer toestaat. zie bijgaand voorbeeld (onderrand).

Of net zo hinderlijk is als je masterpage kleiner is dan je printer aan kan. Vandaar dat finetunen met die circel testpagina.

In mijn geval kan ik een A4 pagina wel volledig bedrukken aan de linker en rechterzijde, omdat het de Lexmark OC 45 een A3 printer is ;-). Maar omdat mijn Deskjet wel beperkingen heeft, hou ik ook voor de Lexmark dezelfde papierformaten aan, anders moet ik steeds een groter document weer gaan verkleinen en nu kan ik het zonder meer op beide printers zonder aanpassingen printen.

Zijn we er dan? Nee, we hebben wellicht nog meer papierformaten en ook nog meer printers. Die moeten we allemaal volgens dezelfde hierboven genoemde procedure instellen. Alleen dan kunnen we goede maatjes met ons papier zijn.

Papierformaten:

portret (=staand) landscape (=liggend)
lengte x breedte lengte x breedte
DIN A0 1189 x 841 mm 841 x 1189 mm
DIN A1 841 x 594 mm 594 x 841 mm
DIN A2 594 x 420 mm 420 x 594 mm
DIN A3 420 x 297 mm 297 x 420 mm
DIN A4 297 x 210 mm 210 x 297 mm (meest gebruikt)
DIN A5 210 x 148 mm 148 x 210 mm
DIN A6 148 x 105 mm 105 x 148 mm (briefkaart)
DIN A7 105 x 74 mm 74 x 105 mm
DIN A8 74 x 52 mm 52 x 74 mm
DIN A9 52 x 37 mm 37 x 52 mm
DIN A10 37 x 26 mm 26 x 37 mm (postzegel)

Vergrotingsfactor: x 1,141 naar eerst grotere formaat
Verkleiningsfactor: x 0,70 naar eerst kleinere formaat

folio 330 x 220 mm 220 x 330 mm
kwarto 280 x 210 mm 210 x 280 mm
letter = 11 x 8,5 inch 8,5 x 11 inch
legal = 14 x 8,5 inch 8,5 x 14 inch

Pinfeed kettingpapier:
11 Inch lang (= korter dan A4)
12 Inch lang (= langer dan A4)

En toch nog liep ik tegen een onwillige printer op. Zo wil Postscript soms perse dat de maat van het papier in de naam voorkomt ;-). Mede daarom heb ik de volgende werkwijze moeten vastleggen, omdat het steeds fout ging, en ook omdat het niet te onthouden is.

Brandstofverbruik auto bestand "Verbruik" op A3 printen:

En nu pas kan er geprint worden. Wel er op letten dat in !Priners op de iconbalk dan ook de Postscript level2 printer geselecteerd staat, en de schakelaar van de printerswitchbox in de goede stand staat. Anders krijg je geheid rommel op papier. Tja het is een lange weg, maar wel de moeite waard en de voldoening enorm als het goed glukt is.

En nog een kleine toegift:
Nu we toch met !Printers bezig zijn, het volgende is ook leuk om te proberen: Namelijk het genereren van een pdf bestand. Volg de volgende stappen:

  1. Laad de systeem applicatie !Printers als die nog niet actief was en selecteer (installeer) de PoScript printer en laat de uitvoer naar een bestand (file) (b.v. op de ramdisk) i.p.v. de parallelle poort gaan (zie Connections).
  2. Druk nu je bestand af vanuit een applicatie (!Draw, !Impression, !Ovation) en op de bij punt 1 opgegeven plaats wordt een PrintOut-file gemaakt. Om PostScript printout bestanden te bekijken is het programma !GView aan te raden, zie http://www.mw-software.com/software/gview/gview.html. Hiervoor is het wel noodzakelijk dat je over het programma GhostScript beschikt, zie: http://www.acornusers.org/ghostscript.
  3. start nu het programma !ps2pdf zie: http://www.runton.ndo.co.uk/ 4 Sleep het PrintOut bestand op het !ps2pdf icoon 5 Save de resulterende pdf file. Deze kun je dan aan derden geven en/of op een website plaatsen. Het voordeel van PDF is natuurlijk dat het resultaat op meerdere platforms; Windows, Linux, Apple e.d. ook goed leesbaar is.

Met dank aan Leo Smiers die dit PS2PDF op de Club Iyonix PC heeft getest en gedemonstreerd.
Volgende keer nog zo een: Kix op enveloppen printen, hoe moet dat nu precies.

Met een vriendelijke groet van Henri Derksen.