Eerste indruk van de Omega
aan de tand gevoeld door Paul Porcelijn

Het marktrijp maken van de Omega heeft zoals bekend nogal wat moeite gekost, maar begin februari was het dan zo ver: MicroDigital Europe had inmiddels zoveel vertrouwen in het product gekregen dat nu ook aan de Big Ben Club het reeds lang bestelde exemplaar kon worden afgeleverd.

Onder het motto "wie betaalt, die haalt" kreeg penningmeester Paul de Omega als eerste clubtester mee naar huis. Dat was per trein nog een hele klus, want de levering zat verpakt in een kingsize kartonnen kubus (58 x 56 x 46 cm).

Die zat vol dozen en doosjes. Wat kwam er thuis allemaal tevoorschijn? Allereerst natuurlijk de Omega zelf. Een smakelijk ogende minitower, met een door welgekozen rondingen onmiskenbaar sexy frontje. Een lust voor het oog!

Verder bevatte de doos niet alleen toetsenbord en muis, maar ook een actief luidsprekersetje, alle van Logitech en in passende stijl. Uit de doos kwam tot slot nog (met toebehoren) een extern V90/V92 modem - niet echt in stijl, maar dat zwarte kastje kan natuurlijk uit zicht worden geplaatst. In de doos zat ook nog een netsnoer en een Omega Support CD (met een backup van de meegeleverde software).

Minitower
Onze club-Omega is een fraaie minitower, met 18 x 35 x 30cm zelfs nog wat kleiner dan de gangbare 20 x 40 x 40cm. Zit echt alles daar in? Kan er nog wat bij?

Voorkant: ik zie een floppygleuf, drie ventilatiesleuven, een blauwe drukknop, twee lichtjes (power en harddisk) en een dubbele usb-connector. Achter een bovenklep schuilt nog een cd-lezer (geen lees/schrijver).

Achterkant: aansluiting voor ps2-muis en ps2-toetsenbord, 1 seriële poort, 1 printerpoort, beeldscherm. Voorts een audiokaart met 2 ingangen (line en mic), 3 stereouitgangen (front, rear, center) en een joystick-connector. En ai! Een netvoeding zonder schakelaar. Geen doorlusconnector - daar valt mee te leven, maar een voeding zonder schakelaar? Als dat maar goed gaat.

Wat mis ik? Warempel, de Omega heeft geen netwerkaansluiting. Wel zie ik strips waarachter 3 extra insteekkaarten kunnen, dus het kan nog goedkomen. Toch raar hoor, een hedendaagse computer zonder utp-connector. Nou ja, de Iyonix had geen printerpoort - dat was net zo raar. 't Zal wel traditie zijn. Grappig volkje, die Engelsen.

Binnenin
Ik heb zo gauw geen monitor bij de hand, dus de Omega kan nog niet aan. Eerst maar eens binnenin kijken dan. Hoe gaat de kast open? Er zit een onduidelijke handleiding bij (van zo'n Chinees met Engels als bijvak), die blijkt nog incorrect ook. De kast zit met 1 schroef dicht, maar het deksel gaat pas open als eerst het voorvoetje onder de kast is losgeplopt. Dat voetje zit vast met 2 drukknoopjes (van het soort waarmee kampeerders de luifel aan hun tent vastklikken). Daarna de linker kastwand een tikkeltje naar voren schuiven en ziedaar: een groots panorama vol draden en kabels ontvouwt zich.

Omega zonder zijpaneel: een blik binnenin. De rode kap hangt losjes om de bundel data-draadjes die naar de harddisk linksonder voert. Rechtsboven de drie lege pci-slots. Linksboven in de diepte de snoertjes voor aan/uit en reset. Boven midden, net naast de rode kap: het witte aansluitblokje voor de kabel naar de kastventilator.

In plaats van de klassieke lintkabels gebruikte MicroDigital voor de dataverbindingen van die trendy ronde kabels (knalrood en blauw). Maar alle beschermhoesjes hangen los, waardoor de tientallen dunne adertjes onbeschermd over de scherpe metaalranden liggen van het frame. De kast zit behoorlijk vol, de meeste onderdelen zijn moeilijk bereikbaar. Zo moet om het geheugen uit te breiden eerst de voeding en de harddisk worden verwijderd.

De 2 memoryslots zijn voor geheugenmodules van het inmiddels verouderde sdram-type. Nu nog goed verkrijgbaar, over 'n jaar of wat niet meer.

In de diepte zitten 3 lege pci-uitbreidingsslots. Dikke voedingsdraden blokkeren voorlopig de ruimte daarboven. Een netwerkkaart kan er nog wel bij, maar het zal niet meevallen om ook de twee resterende slots te benutten. Wat verderop zit een speciaal xscale-cardslot - voorlopig nog leeg. Het moederbord heeft ook nog 2 lege romvoetjes (42 pens) voor een toekomstige upgrade van het besturingssysteem.

De StrongArm SA110 processor zit vastgesoldeerd op het moederbord, zonder extra koeling. Wat verderop zit een ic dat wel voorzien is van flinke koelribben. Welk spannend onderdeel zou daar onder zitten?

Op het moederbord ontwaar ik ook nog een connector voor de tweede seriële poort. Jammer dat die niet is aangesloten.

De klein model 150 W computervoeding heeft een ventilator. Ook de kast zelf heeft een ventilator (met regelbare snelheid), maar die kan eventueel worden losgekoppeld.

Poppetje gezien, kastje dicht. Een mooie maar fragiele minitower, met veel plastic en broze lipjes. Binnenin krap, openen en sluiten gaat wat moeizaam. Ach, peanuts natuurlijk. Wie wil kan voor weinig extra kosten de hele handel overbrengen in een systeemkast naar eigen keus. Wat KAN-ie, daar gaat het om.

Software
Intussen is een mooie 17 inch TFT-monitor beschikbaar: ik kan aan de slag. De Omega start snel op en toont de vertrouwde desktop. RISC OS 4.03 is geïnstalleerd, inclusief standaardapplicaties zoals Printers, Edit, Draw en Paint. Bovendien, in de map Software, een aantal extra's zoals:

Ovation 1.48 dtp programma, Masterfile 1.38 database, Tablecalc 1.06 spreadsheet en voorts o.a. AudioWorks, DrawWorks, Zap en StrongEd, diverse spelletjes.

Veel applicaties hebben een handleiding in html-opmaak, maar voorlopig zijn die onleesbaar want een browser ontbreekt merkwaardigerwijs.

De harddisk (Maxtor 40 Gb) is verdeeld in 2 partities: 8 Gb (opstartdisk) en 30 Gb (backup). Bladerend door de inhoud is het even wennen aan toetsenbord en muis. Het toetsenbord heeft de in Nederland gangbare US-international layout, maar MicroDigital Europe liet de default UK-instelling (en trouwens ook de tijdzone) ongewijzigd waardoor veel lettertekens niet kloppen. Via het Boot-menu is dat natuurlijk snel aangepast.

Moeilijker wennen is de muis: de menutoets is een scrollwieltje en dat voelt heel raar. Ermee scrollen lukt (nog) niet, geen van de applicaties reageert op het wieltje. Maar: geen probleem, wie wil kan deze muis zonder meer door een gewone drieknops ps2-muis vervangen.

Reset avonturen
Bij het beeldscherm moest ik via het Boot-menu een passende monitordefinitie kiezen. MicroDigital levert een hele serie "Generic" TFT-modes mee. Maar niet elke monitor kan alle modes aan. Al gauw keek ik tegen een zwart scherm aan. Een reset bleek nodig.

Computer resetten? Vergeet het maar! MicroDigital Europe heeft die ene blauwe drukknop in het front van de minitower aangesloten als aan/uitknop. Dus: computer niet resetten maar even uit/aan schakelen. O ja? Mooi niet dus.

De aan/uit knop werkt prima zolang de computer normaal functioneert, maar NIET bij een vastloper. Het aan/uit signaal geeft de computer slechts een IRQ: een maskeerbare interrupt (vergelijkbaar met een software-interrupt). Een vastgelopen computer reageert daar niet op. De enige remedie die dan rest is: stekker uit stopkontakt trekken (want een powerswitch ontbreekt).

Het komt nogal eens voor dat de Omega vastloopt. Dat knullige gedoe met die steker was ik al gauw zat, dus mijn eerste ingreep betrof het netsnoer: de netsteker werd vervangen door een type met ingebouwde schakelaar. Werkt goed.

Aan het netsnoer heb ik een randaardesteker met schakelaar gemonteerd. Je hebt ze ook met verklikkerlampje, maar niet bij de Hema - deze is zonder.

De blauwe knop had nu zijn functie verloren, als resetknop kon hij meer nut krijgen. Daartoe moest op het moederbord een stekertje verplaatst worden. Beetje priegelwerk in de volle systeemkast, maar op zich een simpele klus. Resultaat prima. Het reset-signaal geeft een NMI: een niet maskeerbare interrupt. Werkt ook bij een vastgelopen computer (is daar immers voor bedoeld).

Maar nu deed zich een ander verschijnsel voor. Als je de computer netjes via Shutdown softwarematig hebt uitgezet, dan kan hij alleen via de snoerschakelaar weer worden ingeschakeld (door die schakelaar even uit/aan te zetten). Dat is geen ramp, maar kan het niet wat eleganter? Jawel! De blauwe drukknop blijkt dubbelpolig te zijn, slechts de helft is aangesloten. Verbind je de ene helft met reset en de andere met aan/uit, dan vang je 2 vliegen in 1 klap.

Het realiseren van de extra verbinding vereiste nogal wat acrobatiek, de blauwe drukknop is binnen de systeemkast lastig bereikbaar. Maar het lukte, met goed resultaat. Als de computer vastloopt werkt de blauwe knop als reset. Staat de computer uit, dan werkt de knop als uit/aan schakelaar.

Geluid
De Omega heeft een prachtige geluidskaart, waarmee stereo surround mogelijk is. De software is daar nog niet op berekend (slechts de frontspeakers doen het) en de meegeleverde boxjes evenmin. Geen punt, dat komt later wel.

Zorgelijker is het geluid uit de systeemkast. De Omega is bepaald niet geruisloos. De harddisk en beide ventilatoren produceren een moeilijk te negeren zeurderig gedruis. De tweede ventilator kan worden uitgeschakeld, maar dat helpt niet veel - de toon verandert wel.

De cd-lezer maakt ook geluid, een soort gerochel. Maar dat is niet constant, en alleen met cd. Irritanter is dat de la van deze cd-lezer vaak hapert. Hopelijk is dat een storing van dit exemplaar en niet van de hele partij. Wel lastig.

Geluidstest ventilator. Om bij gesloten kast het verschil met-en-zonder te testen is de leiding naar de kastventilator tijdelijk naar buiten gevoerd. Linksonder bungelt het verlengsnoertje met verbindingssteker over de tafelrand. In het front van de kast zie je de ventilatiesleuven.

Prestaties
Betrouwbaarheid. Ik noemde het al: de Omega loopt vaak vast. Soms is dat repliceerbaar. Bijvoorbeeld: als je in het Boot-menu meer dan 0 harddiscs instelt(!). Rampzalig, probeer het niet! Lastiger zijn de onvoorspelbare vastlopers. Soms gaat het uren goed en dan opeens, gewoon in !Edit, bevriest het zaakje. Regelmatig saven dus. Doet een beetje aan msWord denken, ben ik van mijn eigen trouwe Risc PC niet gewend.

Volledigheid. Geen LAN, geen browser. Ok, ok, 't is beloofd, 't komt er aan..

Compatibiliteit. De Omega heeft een klassieke SA110 processor en werkt met een gelicenseerde standaard RISC OS. Alle bestaande software moet dus werken. Nou ja, bijna alle. ArmSI (snelheidstest) werkt niet, heb ik gemerkt.

Energiegebruik. Ca 45 VA (zelfde als Iyonix, zelfde als SA-RPC)

Snelheid. Ik heb 5 tests gedaan op diverse snelle RISC OS computers:
(a) snelheidstest met bekende, speciale testprogs,
(b) twee basicprogjes duizend keer uitvoeren,
(c) een ingewikkelde ArtWorks tekening weergeven (Cocktail),
(d) een map met veel kleine bestanden kopieren (7.5 Mb totaal),
(e) een groot bestand in 1 keer kopieren (8 Mb en 24 Mb).

                SA110-200   SA110-287  OMEGA    IYONIX
                                                    
(a) SpeedCheck   202 MHz    286 MHz    302 MHz   900 MHz(!)
    ArmMips      200 mips   281 mips   296 mips  296 mips
                                                    
(b) Martin2     8.38 sec   5.97 sec   5.85 sec   4.8 sec
    Galaxy3    10.56 sec   7.48 sec   7.16 sec   4.6 sec
                                                  
(c) AWviewer      26 sec     23 sec     20 sec    
    AW2           23 sec     21 sec     21 sec    
                                                  
(d) Copy many     53 sec     53 sec     69 sec    
    Delete many              18 sec     27 sec    
                                                  
(e) Copy once 8 Mb           11 sec      5 sec    
    Copy once 24 Mb          29 sec     12 sec    

Conclusie: De Omega is meestal wat sneller dan een standaard 200 MHz StrongArm RPC.

Paul Porcelijn,
28 februari 2004