Tekstadventures, een avontuur op zich!
van de hand en keyboard van Janny looyenga

In de tijd dat menig liefhebber zijn Atom gebouwd had, de meesten van ons nog achter het toetsenbord van de Electron, velen achter de BBC en een enkele achter de Master zaten, speelden de mannen geen spelletjes. Tenminste, dat beweerden ze altijd en ik geloofde hen op hun woord. Totdat... ik een diskette met serieuze software onder ogen kreeg met daarop ver verscholen een spelletje. Aha!

En waarom? Een spelletje was toch in wezen een mengeling van alles wat maar met serieuze software te maken had? Het maakte gebruik van tekst, kleur, grafiek, geluid, taal, berekeningen, muziek en dat in diverse modes. Bovendien waren niet alle spelletjes hetzelfde. Je kon ze verdelen in schietspellen, behendigheidsspellen, platformspellen, puzzel- en denkspellen Vooral de laatste categorieën zijn te vinden bij de adventurespellen, veelal grafische adventures met daarbij muis- en toetsenbord gebruik en tekstadventures, puur tekst in het spel met gebruik van toetsenbord. Vandaar ook dat die veel gebruikt werden voor educatieve doeleinden.

De moeder van alle tekstadventures is - naar men zegt - het spel Adventure (ook wel Colossal Cave genoemd), geschreven door Will Crowther (periode1968-1972), later bijgestaan door Don Woods (omstreeks 1976). Adventure, waarin je draken met je blote handen verslaat en waarin je zo gemakkelijk kunt verdwalen,

You are in a twisty maze of passageways, all alike

waar een dwerg een bijl naar je gooit, je schatten regelmatig gestolen worden door een piraat (die ze vervolgens gaat verstoppen in het labyrinth) en waar je magie moet gebruiken om daar te kunnen komen waar je wilt. Dat adventure dus...

Van Adventure bestaan diverse varianten, die eigenlijk alleen afwijken op te behalen scores, zie ook de Colossal Cave Adventure Homepage.  Met adventure als basis zijn er vele tekstadventures voor diverse homecomputers zowel als (RISC)PC (soms ook werkend in DOS+) geschreven.

Adventureland, het eerste adventure uit de lijst van Scott Adams spellen (onder het label Adventure International), oorspronkelijk in BASIC voor Radio Shack TRS-80 geschreven, was het eerste adventure dat geen universiteits mainframe nodig had om te 'runnen' oftewel gespeeld te kunnen worden. Een belangrijke gebeurtenis in de geschiedenis van tekstadventures. Het tweede adventure Pirate's adventure was ook nog in Basic, maar de volgenden van de reeks werden vanwege de snelheid en het gemak (geen interpreter nodig) omgezet naar machinetaal.

Naar voorbeeld van Scott Adams' Adventure International kwam Brian Howarth in de periode 1981-1983 met een serie van 11 Mysterious adventures (oa. The Time Machine, Arrow of Death I and II, Escape from Pulsar 7, Wizard of Akyrz, Ten Little Indians, Waxworks).en daarnaast werd in 1982 Level9 Software opgericht door de gebroeders Austin: Pete, Mike en Nick. Ze werden heel succesvol onder de populaire 8-bit home computers (BBC, C64, MSX, Amstrad CPC, Sinclair Spectrum). Ook hun eerste adventure was een kloon van Colossal Cave, Colossal Adventure genaamd. Onder de andere adventures bevinden zich klassiekers als Lords of Time, Snowball, Return to Eden en Red Moon..

In het begin van de adventure tijd waren al deze spellen commercieel; dat geldt tevens voor de Zork spellen I - The Great Underground Empire, II - The Wizard of Frobozz en III - The Dungeon Master, geschreven door verscheidene MIT studenten. Dit was gelijk de oprichting van Infocom, die zich hierna op de grafische adventures stortte. Maar ze waren niet de eersten, dat was Roberta Williams met Mystery House, een tekstadventure met plaatjes in de vorm van een detective verhaal, geïnspireerd op Agatha Christie's 'Ten Little Niggers'.*

* Tien kleine negertjes
In een afgelegen huis op een eiland zijn tien mensen uitgenodigd door een gastheer die zelf niet verschijnt. Ze zijn volledig van de buitenwereld afgesloten en aangewezen op elkaars gezelschap. Dan wordt er één van hen vermoord! En nog één! En nog één!

Het spel werd door haar man Ken Williams voor de Apple II geschikt gemaakt. On-Line Systems was geboren, waarvan de naam later gewijzigd werd in Sierra On-Line.
Het eerste puur grafische adventure schijnt 'Adventure' voor de Atari 2600 te zijn geweest, uitgebracht rond Kerst 1979.

Later, nu dus, zijn vele van deze tekstadventures vrijgegeven en op diverse (RISC)PC's, al dan niet met emulator of interpreter, te spelen.

Maar hoe speel je nu zo'n adventure?
Je bent je eigen hoofdpersoon in een avontuur door iemand anders geschreven, tenzij je je eigen geschreven adventure aan het testen bent. Door middel van ingetikte commando's na de prompt (>), meestal een werkwoord met een zelfstandig naamwoord, maar ook wel 1 werkwoord (Moord in het flatgebouw}of hele zinnen (Zork), zoek je je weg, los je problemen op, verzamel je voorwerpen en voer je opdrachten uit, op zoek naar het eind van het spel. Het doel van het avontuur kan van alles zijn: red de wereld, versla Dracula of vind de moordenaar.
Naar aanleiding van het beschrevene stel je je de omgeving voor en daar die zich telkens uitbreidt (noord, zuid, oost en west, soms ook de tussenliggende richtingen), is het niet onhandig een plattegrond te tekenen.

Mijn eerste gespeelde adventure spel was; Necromancer hierbij als BBC diskimage of Basic listing, ingetikt uit de Electron User. Hier moest je je weg zoeken door gebruik van een twee woorden commando, als GO NORTH, GET KEYS.

Een voorbeeld? Ach, laten we Necromancer maar eens bekijken.
In het beginscherm staat vermeld dat je alle schatten moet zien te vinden!

Goed, daar gaan we dan:


De eerste aanwijzing is dat de verzamelde schatten hier moeten worden neergelegd. Laten we eerst maar eens in het herenhuis gaan kijken of er iets waardevols ligt...
IN
o.k.


Ah, handschoenen, die zullen we ongetwijfeld ergens kunnen gebruiken, pakken dus...
>GET GLOVES
o.k.


Nu even naar het Zuiden toe..
>SOUTH
o.k.


En alweer een voorwerp: is het een schat of zouden we die 'magic wand' (toverstaf) ergens moeten gebruiken? Toch maar oppakken <get wand> en dan weer terug naar buiten, NORTH en daarna OUT.

De te gebruiken commando's zul je zelf moeten uitzoeken, soms helpt het commando HELP wel 's.

Janny Looyenga.
(Nostalgia8.org mag gezien worden)